8-1. Współczesne koncepcje zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

Wszystkie normy dla systemów zarządzania bhp wskazują na potrzebę zapewnienia w organizacji zasobów, które są niezbędne do wdrożenia, utrzymywania i ciągłego doskonalenia tych systemów. Pod pojęciem potrzebnych zasobów rozumie się przede wszystkim zasoby ludzkie (z uwzględnieniem uwarunkowań demograficznych, różnorodności, wiedzy i kompetencji), infrastrukturę (budynki, sprzęt techniczny, technologie informatyczne i systemy komunikacji, systemy awaryjne itp.) oraz zasoby finansowe. W każdym systemie zarządzania bhp istotny wpływ na osiągane wyniki mają kompetencje pracujących w tym systemie osób. W systemach zarządzania bhp spełniających wymagania norm konieczne jest zapewnienie, że wszyscy pracownicy, a także inne osoby wykonujące pracę pod kontrolą organizacji, posiadają odpowiednie do potrzeb, udokumentowane kompetencje. W szczególności, zgodnie z wymaganiami normy ISO 45001 konieczne jest:

• określenie potrzebnych kompetencji osób, których działania mają lub mogą mieć wpływ na wyniki osiągane w systemie zarządzania bhp, zapewnienie, że osoby pracujące mają odpowiednie kompetencje (w tym umiejętność identyfikowania zagrożeń), wynikające z wykształcenia, szkolenia lub doświadczenia, jeżeli to konieczne, podjęcie odpowiednich działań w celu pozyskania potrzebnych kompetencji (takich jak szkolenie, mentoring lub zatrudnienie kompetentnych osób) i ocena skuteczności tych działań,
• utrzymywanie udokumentowanych informacji odnośnie kompetencji.

8-1. slajd 30

W celu zapewnienia, że pracownicy posiadają potrzebne kompetencje, odpowiednio do ich roli w organizacji, zalecane jest przeprowadzanie okresowych ocen pracowników,  identyfikowanie brakujących kompetencji oraz określanie sposobów ich pozyskiwania. Ocena kompetencji powinna być przeprowadzana również zawsze wówczas, gdy w organizacji są wprowadzane zmiany.  Należy pamiętać, że podstawowe wymagania odnośnie kompetencji są zawarte w przepisach prawa, zgodnie z którymi nie wolno dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Niezbędnym warunkiem uzyskania odpowiednich kompetencji w zakresie bhp jest odbycie wymaganego przepisami prawa szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem do pracy (szkolenie wstępne, obejmujące instruktaż wstępny, instruktaż stanowiskowy oraz szkolenie wstępne podstawowe) oraz udział w szkoleniach okresowych. Szkolenia te odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy. Pracownik powinien być również szkolony zawsze w przypadku przeniesienia lub zmiany pracy, wprowadzenia zmian w wyposażeniu stanowiska pracy oraz zmian technologii i organizacji pracy. Ramowe programy szkoleń (wstępnych i okresowych) dla poszczególnych grup stanowisk pracy określono w przepisach prawa.

Normy dla systemów zarządzania bhp wskazują również na konieczność uświadamiania pracownikom zagadnień dotyczących BHP, w tym zagrożeń i związanego z nimi ryzyka zawodowego, korzyści wynikających z poprawy stanu bhp, a także zadań i odpowiedzialności za bezpieczeństwo i higienę pracy. Tego rodzaju wymagania mają zwrócić uwagę osób projektujących i wdrażających systemy na potrzebę kreowania postaw i przekonań tworzących wysoką kulturę bezpieczeństwa. Ważną rolę odgrywają tu szkolenia i informowanie, a także odpowiednie zaprojektowanie poszczególnych elementów systemu.
Zgodnie z wymaganiami normy ISO 45001 wszystkie osoby pracujące na rzecz organizacji powinny być świadome:

• polityki i celów bhp, swojego wkładu w skuteczność systemu zarządzania bhp, w tym korzyści wynikających z poprawy wyników w zakresie bhp, potencjalnych konsekwencji braku zgodności z wymaganiami systemu zarządzania bhp, incydentów i wyników ich badania, zagrożeń, ryzyk i działań skierowanych na ich eliminowanie i ograniczanie,
• możliwości przerwania pracy w sytuacji stwarzającej bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia.

8-1. slajd 31