8-1. Współczesne koncepcje zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

System zarządzania bhp zgodny z normą ISO 45001 obejmuje wszystkie osoby, których pracę lub działania związane z pracą organizacja może nadzorować i na których bezpieczeństwo i zdrowie może wpływać.

8-1. slajd 26

Przez współudział pracowników w działaniach na rzecz bhp rozumie się na ogół współdziałanie pracowników i kadry kierowniczej w celu skutecznego zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy w przedsiębiorstwie. Przyjmuje się, że współudział może przybierać różne formy i być realizowany przez:

• informowanie pracowników o wszystkich sprawach związanych z ich bezpieczeństwem i zdrowiem w pracy, wysłuchiwanie opinii pracowników na temat problemów związanych z ich bezpieczeństwem i zdrowiem w pracy, konsultowanie z pracownikami decyzji dotyczących spraw związanych z ich bezpieczeństwem i zdrowiem w pracy,
• wspólne z pracownikami podejmowanie decyzji dotyczących spraw związanych z ich bezpieczeństwem i zdrowiem w pracy.

Pełny i skuteczny współudział przyjmuje wszystkie wymienione wyżej formy, nie ograniczając się do formalnego informowania i konsultacji. Powinien on oznaczać aktywne zaangażowanie pracowników w procesy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy, prowadzące do kształtowania ich probezpiecznych postaw i zachowań.

Przekonanie o znaczeniu współudziału pracowników i innych osób pracujących pod nadzorem organizacji w zarządzaniu bhp znajduje swoje odzwierciedlenie w wymaganiach normy ISO 45001, zgodnie z którą współudział osób pracujących oznacza ich udział w procesach podejmowania decyzji. Osobno wymieniane są konsultacje, polegające na zasięganiu opinii przed podjęciem decyzji. Nie jest więc możliwe osiągnięcie zgodności z wymaganiami normy przez wdrożenie słabszych form współudziału, takich jak informowanie, wysłuchiwanie opinii, czy też konsultowanie, bez zapewnienia możliwości udziału osób pracujących w procesach decyzyjnych.   W systemie zarządzania bhp spełniającym wymagania normy ISO 45001 powinny zostać ustanowione, wdrożone i utrzymywane procesy, które zapewniają konsultowanie i współudział osób pracujących i/lub ich przedstawicieli w zarządzaniu bhp. Ważne jest przy tym, aby w działaniach prowadzonych w systemie zarządzania bhp uczestniczyły osoby pracujące na wszystkich szczeblach struktury organizacyjnej.  W celu realizacji współudziału i konsultacji konieczne jest:

• zapewnienie odpowiednich rozwiązań organizacyjnych, czasu, szkolenia i zasobów, zapewnienie we właściwym czasie dostępu do czytelnych, zrozumiałych i odpowiednich do potrzeb informacji o systemie zarządzania bhp,
• identyfikowanie i eliminowanie barier współudziału i minimalizowanie tych, które nie mogą być usunięte; wśród barier współudziału wymienia się przy tym brak odpowiedzi na postulaty i sugestie osób pracujących, bariery językowe, a także kary lub praktyki, które zniechęcają do współudziału.

8-1. slajd 27

W normie ISO 45001 szczególną uwagę zwraca się na współudział tych osób pracujących, które nie pełnią funkcji kierowniczych i wskazuje się, że powinny one uczestniczyć w szczególności w konsultacjach odnoszących się do [7]:

• określania potrzeb i oczekiwań zainteresowanych stron, ustalania polityki bhp, przypisywania w organizacji ról, odpowiedzialności i uprawnień, określania sposobu spełnienia wymagań prawnych i innych, ustalania celów i planów ich osiągania, określania zasad nadzorowania dostawców wyrobów i usług, określania, co powinno być monitorowane, mierzone i oceniane, planowania, wdrażania i utrzymywania programu audytów,
• procesu ciągłego doskonalenia.

8-1. slajd 28

Należy również zapewnić współudział osób pracujących, które nie pełnią funkcji kierowniczych w działaniach takich jak [7]:

• określanie mechanizmów konsultacji i współudziału; identyfikowanie zagrożeń oraz oceny ryzyk i szans; określanie działań skierowanych na eliminowanie zagrożeń i obniżanie związanego z nimi ryzyka; identyfikowanie potrzebnych kompetencji, potrzeb szkoleniowych i oceny szkoleń; określanie zakresu przekazywanych informacji i sposobu ich przekazywania;
• badania incydentów i niezgodności oraz określania działań korygujących.

8-1. slajd 29