7-2. Prakseologiczne ujęcie projektowania układów antropotechnicznych

Człowiek jako aktywny podmiot w procesie przemysłowym

Człowiek, działając w sferze pracy, techniki, nauki i sztuki:

• Przekształca środowisko, nie tylko się do niego dostosowując.
• Wydobywa i ujarzmia siły natury dzięki nauce.
• Tworzy nowe rzeczywistości emocjonalno-zmysłowe przez sztukę.

Funkcje człowieka w pracy przemysłowej (slajd 4)

7-2. slajd 4

W ogólnym ujęciu, człowiek spełnia funkcje:

• Logiczne: zapamiętywanie, wybór, analiza, decyzje.
• Kontrolno-kierownicze: nadzorowanie procesów.
• Technologiczne: kształtowanie i modyfikowanie materiałów.
• Energetyczne i transportowe: udział w przemieszczaniu energii/materiałów.

Człowiek względem obiektu technicznego (slajd 5)

• Człowiek zawsze jest podmiotem, nigdy przedmiotem.
• Pozycja człowieka zależy od fazy procesu realizacji potrzeb – w każdej z nich jego rola i wpływ na obiekt techniczny się zmieniają.

7-2. slajd 5

Człowiek jako projektant

Rola projektanta

• Projektant rozwiązuje problemy techniczne, przechodząc przez etapy:
  • Identyfikacja problemu
  • Formułowanie i analiza
  • Poszukiwanie rozwiązań
  • Decyzje i dokumentacja (rysunki, modele, opisy)

Cechy dobrego projektanta (slajd 6 i 7)

• Zna i działa dla dobra społeczeństwa.
• Minimalizuje koszty, maksymalizuje korzyści społeczne.
• Umie „wpleść technikę w tkankę społeczną” (Eric Ashby).

7-2. slajd 6

7-2. slajd 7

Ogólne zadania projektanta (slajd 8, wg E.V. Kricka)

7-2. slajd 8

Podstawowe zadania

• Rozpoznanie i zrozumienie potrzeb społecznych.
• Przekładanie potrzeb na język techniki.
• Godzenie sprzecznych kryteriów (polioptymalizacja).
• Kreatywność, nie tylko wiedza techniczna.
• Uwzględnianie ekonomii, użytkowania, skutków społecznych.
• Współpraca z użytkownikiem (projektowanie partycypacyjne).

Wymagane cechy projektanta

• Osobowościowe: wyobraźnia, postawa, talent, doświadczenie.
• Umiejętności: przetwarzanie informacji, modelowanie, działania pod niepewnością, stosowanie narzędzi i metod heurystycznych.
• Wiedza fachowa: techniczna i zawodowa.

Wnioski

• Rola człowieka w przemyśle jest złożona i wieloetapowa.
• Człowiek nie tylko używa techniki – tworzy ją, steruje nią i nadaje jej sens.
• Projektowanie to nie tylko rzemiosło techniczne, ale działanie społecznie odpowiedzialne i kulturowo osadzone.