6-14. Środki ochrony indywidualnej

Praca odbywająca się 1 metr ponad poziomem otoczenia w rozumieniu przepisów BHP nazywana jest pracą na wysokości. Największym zagrożeniem w trakcie realizacji takich prac jest upadek z wysokości. W celu ochrony człowieka przed tym zjawiskiem stosuje się sprzęt zabezpieczający przed upadkiem z wysokości (powstrzymujący spadanie lub uniemożliwiający jego rozpoczęcie). Oprócz funkcji ochronnej sprzęt służyć może również do umożliwienia pracy na wysokości (tj. do nadania pozycji podpartej w trakcie pracy, do kontrolowanego opuszczania i/lub podchodzenia, do utrzymania w zawieszeniu w pozycji siedzącej podczas pracy.

Systemy zabezpieczające przed upadkiem z wysokości składają się z:

1. uprzęży/szelek bezpieczeństwa,
2. podzespołu łącząco-amortyzującego – w przypadku sprzętu powstrzymującego spadanie z wysokości lub podzespołu łączącego – w przypadku sprzętu uniemożliwiającego rozpoczęcie spadania,
3. podzespołu kotwiczącego.

6-14. slajd 5

Uprząż/szelki bezpieczeństwa mają za zadanie utrzymanie ciała człowieka w czasie powstrzymywania spadania oraz podczas zawieszenie po powstrzymaniu spadania. Celem ich zastosowania jest prawidłowy rozkład siły działającej na ciało człowieka w trakcie powstrzymywania spadania (tzw. siła udarowa) na mniej wrażliwe części ciała - pośladki i uda. Zadaniem szelek jest również nadanie użytkownikowi prawidłowej (zbliżonej do pionowej) pozycji podczas wiszenia po powstrzymaniu spadania, w celu umożliwienia bezpiecznego i możliwie wygodnego oczekiwania na udzielenie pomocy.

Podzespół łącząco-amortyzujący w trakcie powstrzymania spadania pełni rolę elementu pochłaniającego energię kinetyczną spadania (tj. zmniejszający siłę udarową do wartości bezpiecznej dla człowieka). Składnikami sprzętu chroniącego przed upadkiem z wysokości zaliczonymi do kategorii podzespołów łącząco-amortyzujących są linki bezpieczeństwa z amortyzatorem, urządzenia samohamowne oraz urządzenia samozaciskowe. W przypadku sprzętu uniemożliwiającego rozpoczęcie spadania z wysokości podzespół łączący (np. linka bezpieczeństwa) służy do przyczepienia człowieka ubranego w szelki bezpieczeństwa do elementu kotwiczącego.

Podzespół kotwiczący ma za zadanie umożliwić przyłączenie podzespołu łącząco-amortyzującego do konstrukcji nośnej stanowiska pracy, ale może także spełniać szereg dodatkowych funkcji ułatwiających pracę na wysokości umożliwiając przemieszczanie się użytkownika w poziomie lub szybkie mocowanie i odłączanie od konstrukcji stałej. Przykładem podzespołów kotwiczących są różnego rodzaju zaczepy (nożycowe, linkowe, hakowe, taśmowe), poziome liny i szyny kotwiczące, statywy oraz masy kotwiczące.

Zasady bezpiecznego użytkowania

Sprzęt zabezpieczający przed upadkiem z wysokości należy bezwzględnie stosować zgodnie z przeznaczeniem i instrukcjami producenta.

Sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości jest w trakcie użytkowania narażony na różne czynniki, które mogą powodować utratę parametrów ochronnych:

• czynniki mechaniczne (np. uderzenia, ścieranie, działanie obiektów o ostrych krawędziach),
• czynniki chemiczne (np. oleje, farby, substancje żrące),
• czynniki termiczne (np. promieniowanie cieplne, rozpryski stopionego metalu, płomień).

W kontekście bezpiecznego użytkowania sprzętu zabezpieczającego przed upadkiem z wysokości niezwykle ważne jest regularne sprawdzanie stanu technicznego. W związku z tym należy dwutorowo monitorować stan techniczny sprzętu ochronnego:

• bezpośrednio przed każdym użyciem – nadzór spoczywa głównie na pracowniku oraz
• okresowo (minimum raz w roku) – nadzór spoczywa na pracodawcy. Sprawdzenie wykonywane jest przez producenta sprzętu lub przez przeszkoloną, kompetentną osobę np. z zakładu pracy.

Sprawdzenie stanu technicznego

KROK 1 Sprawdzenie daty wydania sprzętu do użytkowania i zweryfikowanie czy nie upłynął okres, w trakcie którego producent gwarantuje zachowanie właściwości ochronnych.

KROK 2 Ocena wzrokowa sprzętu

W przypadku elementów włókienniczych (taśmy i łączące je szwy, liny) należy zwrócić uwagę na uszkodzenia (poprzeczne nacięcia brzegów, powierzchniowe przetarcia lub zmechacenia, postrzępienia brzegów), zabrudzenia (farbami, lakierami lub innymi substancjami mogący np. uniemożliwiać prawidłowe użytkowanie), odbarwienia (powstające na skutek działania promieniowania ultrafioletowego lub substancji chemicznych).

W przypadku elementów metalowych (klamry regulacyjne, liny) należy zwrócić szczególną uwagę na oznaki korozji (powstające zwykle na skutek nieprawidłowego przechowywania sprzętu lub w wyniku użytkowania w agresywnym chemicznie środowisku), deformacje (powstające na skutek działania dużych sił).

W przypadku elementów z tworzyw sztucznych (szlufki, podkładki, klamry regulacyjne) należy zwrócić uwagę na uszkodzenia, deformacje, pęknięcia, utratę elastyczności, zmianę barwy.

Kryteria doboru sprzętu przeznaczonego do pracy na wysokości

1. Określenie funkcji sprzętu na stanowisku pracy (np. powstrzymanie spadania, uniemożliwienie rozpoczęcie spadania, utrzymanie w zawieszeniu w pozycji siedzącej podczas pracy).
2. Określenie rodzaju i zakresu wymaganego przemieszczania się po stanowisku pracy oraz wolnej przestrzeni pod stanowiskiem na powstrzymanie spadania (np. przemieszczanie w pionie, w poziomie, praca w zawieszeniu, praca w pozycji podpartej).
3. Ocena warunków atmosferycznych na stanowisku pracy (np. skrajnie dodatnie lub ujemne temperatury, wysoka wilgotność, silne nasłonecznienie, możliwe opady atmosferyczne).
4. Ocena występowania innych niebezpiecznych czynników (chemicznych, fizycznych, gorących) na stanowisku pracy (zapylenie, agresywne substancje żrące, środowisko wybuchowe, rozgrzane elementy konstrukcyjne, promieniowanie podczerwone i ultrafioletowe).
5. Ocena częstości stosowania sprzętu ochronnego na stanowisku pracy (użytkowanie sporadyczne/ wielokrotne).
6. Ocena indywidualnych preferencji użytkownika dotyczące ergonomii, jego masa i wzrost.