2-7.1. Określenie choroby zawodowej i podstawy rozpoznawania

Choroba zawodowa jest pojęciem lekarsko-prawnym. Według definicji obowiązującej w Polsce "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy”.

Rozpoznanie choroby zawodowej musi być poprzedzone dokładnym wywiadem dotyczącym warunków pracy. Oprócz informacji uzyskanych od pracownika konieczne jest zapoznanie się z charakterystyką stanowiska pracy oraz z wynikami pomiarów stężeń i natężeń czynników szkodliwych. Dopuszczalną wartość tych czynników określają specjalne przepisy. Za najwyższe dopuszczalne stężenie (NDS) lub natężenie (NDN) czynnika szkodliwego uważa się taki poziom, który występując w czasie całej dniówki roboczej i w ciągu całego okresu pracy zawodowej nie wywiera ujemnego wpływu na stan zdrowia pracownika i jego potomstwa.

W Polsce istnieje określony tryb rozpoznawania i stwierdzania choroby zawodowej  (2-7. slajd 1).

 (2-7. slajd 1)

2-7. slajd 1

  1. Orzecznictwo lekarskie w zakresie chorób zawodowych mogą wykonywać lekarze posiadający szczególne kwalifikacje określone przez ministra zdrowia. Orzeczenie lekarskie nie jest decyzją administracyjną i nie może być przedmiotem odwołania ani skargi. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 2009, poz. 869).

Wykaz chorób zawodowych obejmujący 26 pozycji stanowi załącznik do tego rozporządzenia.

Poniżej przedstawiono główne grupy chorób zawodowych zamieszczone w tym wykazie.

Choroby zawodowe  Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym 

1

2

3

1.

Zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne

w przypadku zatruć ostrych - 3 dni, w przypadku zatruć przewlekłych - w zależności od rodzaju substancji

2.

Gorączka metaliczna

3 dni

3.

Pylice płuc:

 

1)

pylica krzemowa

nie można określić

2)

pylica górników kopalń węgla

nie można określić

3)

pylico-gruźlica

nie można określić

4)

pylica spawaczy

nie można określić

5)

pylica azbestowa oraz pozostałe pylice krzemianowe

nie można określić

6)

pylica talkowa

nie można określić

7)

pylica grafitowa

nie można określić

8)

pylice wywoływane pyłami metali

nie można określić

4.

Choroby opłucnej lub osierdzia wywołane pyłem azbestu:

 

1)

rozległe zgrubienia opłucnej

nie można określić

2)

rozległe blaszki opłucnej lub osierdzia

nie można określić

3)

wysięk opłucnowy

3 lata

5.

Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc ze stosunkiem procentowym natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) do pojemności życiowej (VC) wynoszącym 0,7 po leku rozszerzającym oskrzela

1 rok

6.

Astma oskrzelowa

1 rok

7.

Zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych:

 

1)

postać ostra i podostra

1 rok

2)

postać przewlekła

3 lata

8.

Ostre uogólnione reakcje alergiczne

1 dzień

9.

Byssinoza

7 dni

10.

Beryloza

nie można określić

11.

Choroby płuc wywołane pyłem metali twardych

nie można określić

12.

Alergiczny nieżyt nosa

1 rok

13.

Zapalenie obrzękowe krtani o podłożu alergicznym

1 rok

14.

Przedziurawienie przegrody nosa wywołane substancjami o działaniu żrącym lub drażniącym

2 lata

15.

Przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat:

 

1)

guzki głosowe twarde

2 lata

2)

wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych

2 lata

3)

niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią

2 lata

16.

Choroby wywołane działaniem promieniowania jonizującego:

 

1)

ostra choroba popromienna uogólniona po napromieniowaniu całego ciała lub przeważającej jego części

2 miesiące

2)

ostra choroba popromienna o charakterze zmian zapalnych lub zapalno-martwiczych skóry i tkanki podskórnej

1 miesiąc

3)

przewlekłe popromienne zapalenie skóry

nie można określić

4)

przewlekłe uszkodzenie szpiku kostnego

nie można określić

5)

zaćma popromienna

10 lat

17.

Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi:

 

1)

rak płuca, rak oskrzela

indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu

2)

międzybłoniak opłucnej albo otrzewnej

indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu

3)

nowotwór układu krwiotwórczego

indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu

4)

nowotwór skóry

indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu

5)

nowotwór pęcherza moczowego

indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu

6)

nowotwór wątroby

indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu

7)

rak krtani

indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu

8)

nowotwór nosa i zatok przynosowych

indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu

9)

nowotwory wywołane działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10%

indywidualnie, po oszacowaniu ryzyka

18.

Choroby skóry:

 

1)

alergiczne kontaktowe zapalenie skóry

2 lata

2)

kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia

1 miesiąc

3)

trądzik olejowy, smarowy lub chlorowy o rozległym charakterze

1 miesiąc

4)

drożdżakowe zapalenie skóry rąk u osób pracujących w warunkach sprzyjających rozwojowi drożdżaków chorobotwórczych

1 miesiąc

5)

grzybice skóry u osób stykających się z materiałem biologicznym pochodzącym od zwierząt

1 miesiąc

6)

pokrzywka kontaktowa

2 miesiące

7)

fotodermatozy zawodowe

2 lata

19.

Przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy:

 

1)

przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki

1 rok

2)

przewlekłe zapalenie kaletki maziowej

1 rok

3)

przewlekłe uszkodzenie łąkotki u osób wykonujących pracę w pozycji klęczącej lub kucznej

1 rok

4)

przewlekłe zapalenie okołostawowe barku

1 rok

5)

przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej

1 rok

6)

zmęczeniowe złamanie kości

1 rok

20.

Przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy:

 

1)

zespół cieśni w obrębie nadgarstka

1 rok

2)

zespół rowka nerwu łokciowego

1 rok

3)

zespół kanału de Guyona

1 rok

4)

uszkodzenie nerwu strzałkowego wspólnego u osób wykonujących pracę w pozycji kucznej

1 rok

21.

Obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz

2 lata

22.

Zespół wibracyjny:

 

1)

postać naczyniowo-nerwowa

1 rok

2)

postać kostno-stawowa

3 lata

3)

postać mieszana: naczyniowo-nerwowa i kostno-stawowa

3 lata

23.

Choroby wywołane pracą w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego:

 

1)

choroba dekompresyjna

5 lat

2)

urazy ciśnieniowe

3 dni

3)

następstwa oddychania mieszaninami gazowymi pod zwiększonym ciśnieniem

3 dni

24.

Choroby wywołane działaniem wysokich albo niskich temperatur otoczenia:

 

1)

udar cieplny albo jego następstwa

1 rok

2)

wyczerpanie cieplne albo jego następstwa

1 rok

3)

odmroziny

1 rok

25.

Choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi:

 

1)

alergiczne zapalenie spojówek

1 rok

2)

ostre zapalenie spojówek wywołane promieniowaniem nadfioletowym

3 dni

3)

epidemiczne wirusowe zapalenie spojówek lub rogówki

1 rok

4)

zwyrodnienie rogówki wywołane czynnikami drażniącymi

3 lata

5)

zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego

10 lat

6)

centralne zmiany zwyrodnieniowe siatkówki i naczyniówki wywołane krótkofalowym promieniowaniem podczerwonym lub promieniowaniem widzialnym z obszaru widma niebieskiego

3 lata

26.

Choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa

nie można określić