6-12. Pierwsza pomoc

Najważniejszą zasadą w ratownictwie jest dbałość o bezpieczeństwo. Przed przystąpieniem do udzielania pierwszej pomocy należy pamiętać o zastosowaniu w miarę możliwości środków ochrony osobistej (rękawiczki jednorazowe) oraz o zabezpieczeniu miejsca zdarzenia. Krew oraz wydzieliny poszkodowanego są materiałem potencjalnie zakaźnym. Większość chorób zakaźnych, takich jak wirusowe zapalenie wątroby typu B i C czy HIV przenosi się przez kontakt z zakażoną krwią. Skóra człowieka stanowi naturalną barierę dla wirusów oraz bakterii, czasem jednak w jej obrębie znajdują się drobne skaleczenia, poprzez które drobnoustroje przedostają się do organizmu. Dlatego niezmiernie ważne jest stosowanie rękawiczek jednorazowych, które zabezpieczają dłonie przed kontaktem z krwią i innymi płynami ustrojowymi.

Pierwsza pomoc to zespół czynności podejmowanych w celu ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego wykonywanych przez osobę znajdującą się w miejscu zdarzenia i polega na zapewnieniu bezpieczeństwa miejsca zdarzenia oraz wykonaniu prostych, natychmiastowych czynnościach na poszkodowanych w wypadkach, katastrofach i nagłych zachorowaniach zagrażających ich życiu lub zdrowiu. Czynności te, jak wskazuje nazwa, wykonywane są do czasu zapewnienia fachowej opieki medycznej. Zakres pierwszej pomocy obejmuje czynności możliwe do wykonania przez osoby nie posiadające fachowego wykształcenia medycznego, za pomocą dostępnych wyrobów medycznych.

Od 1.06.2025 r. zgodnie z nowelizacją ustawy o PRM każda osoba będąca na miejscu zdarzenia, która: działa w dobrej wierze, podejmuje działania w stanie zagrożenia życia lub zdrowia, ma dostęp do leku (np. poszkodowany nosi go przy sobie) może podać leki dostępne bez recepty lub zalecone pacjentowi (np. przez lekarza):

• Adrenalina (EpiPen) – przy wstrząsie anafilaktycznym,
• Glukagon / Glukoza w płynie – przy ciężkiej hipoglikemii u osób z cukrzycą,
• Midazolam / Diazepam – przy silnym napadzie padaczki,
• Aspiryna – przy podejrzeniu zawału serca,
• Salbutamol (Ventolin) – przy zaostrzeniu astmy,
• Nalokson – przy przedawkowaniu opioidów.

W praktyce przemysłowej znajomość przez pracowników zasad udzielania pierwszej pomocy jest bardzo istotna z punktu widzenia jej skuteczności. Prawidłowo udzielona pierwsza pomoc może w wielu wypadkach uratować życie poszkodowanemu i zapobiec ciężkim powikłaniom w przebiegu późniejszego postępowania terapeutycznego.

Przypadki wymagające pierwszej pomocy są najczęściej wynikiem: ciężkich uszkodzeń ciała (rany, złamania, zmiażdżenia, oparzenia), nagłych zachorowań (nagłe zatrzymanie krążenia, padaczka, omdlenia), zatruć.

Wszystkie te przypadki mogą doprowadzić do zagrożenia życia poszkodowanego, gdyż z różnych powodów doprowadzają do upośledzenia oddychania i krążenia krwi. Zadaniem ratownika w tych przypadkach jest utrzymywanie drożności dróg oddechowych oraz podtrzymywanie oddychania i krążenia czyli funkcji ważnych dla życia poszkodowanego, oraz niedopuszczenie do powstania dodatkowych ciężkich komplikacji do czasu przybycia wykwalifikowanej pomocy medycznej.

Czynności, które powinny być podjęte w ramach pierwszej pomocy to  (6-12. slajd1):

• Ocena bezpieczeństwa w miejscu zdarzenia; Ocena stanu przytomności poszkodowanego i ewentualne podjęcie decyzji o ewakuacji poszkodowanego ze strefy zagrożenia oraz usunięcie czynnika szkodliwego dla poszkodowanego; Wezwanie pomocy (pogotowia ratunkowego, policji, straży pożarnej)
• Udzielenie pierwszej pomocy:
  • ułożenie w pozycji bezpiecznej zatamowanie krwotoków opatrzenie ran stabilizacja i unieruchomienie złamań postępowanie przeciwwstrząsowe rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej,
  • zapewnienie komfortu termicznego (zabezpieczenie poszkodowanego przed utratą ciepła lub jego nadmiarem).

6-12. slajd 1