6-10. Aerozole

Rodzaj choroby wywołanej oddziaływaniem aerozolu na układ oddechowy zależy od rodzaju wdychanego aerozolu [2].

Do najczęściej spotykanych chorób należą pylice płuc, które określa się jako "nagromadzenie aerozolu w płucach i reakcję tkanki płucnej na jego obecność". Pylice dzieli się na kolagenowe i niekolagenowe.

Pylice kolagenowe charakteryzuje patologiczny rozwój tkanki łącznej (włókien kolagenowych), powodujący trwałe uszkodzenie struktury pęcherzyków płucnych i zmiany bliznowate. Najsilniejsze działanie zwłókniające wykazuje frakcja respirabilna krystalicznej krzemionki i azbesty.

W przypadku pylic niekolagenowych reakcja tkanki płucnej jest minimalna i nie prowadzi do uszkodzenia struktury pęcherzyków. Reakcja na aerozole o słabym działaniu zwłókniającym lub niezwłókniającym może być odwracalna.

Nieorganiczne aerozole o strukturze włóknistej charakteryzuje oprócz działania drażniącego, zwłókniającego, także działanie nowotworowe. aerozole te mogą wywoływać rozwój raka płuc, raka oskrzeli oraz międzybłoniaki opłucnej i otrzewnej.

Do najważniejszych czynników wpływających na kancerogenność azbestu należą: 

• wymiar dynamiczny włókna, który determinuje miejsce osadzania się pyłu w układzie oddechowym,
• także skuteczność osadzania, 
• trwałość włókien w tkankach.

Zatem kształt włóknisty, a więc określoną właściwość fizyczną można uznać za czynnik rakotwórczy pod warunkiem, że włókno jest na tyle trwałe, iż może istnieć w środowisku biologicznym przez długi okres. Na przykład chryzotyl ulega częściowemu rozpuszczeniu w płynach fizjologicznych. W odróżnieniu od chryzotylu, krokidolit prawie nie ulega zmianom w środowiskach biologicznych. Względnie dużą częstotliwość występowania międzybłoniaków u pracowników narażonych na krokidolit można by więc tłumaczyć większą trwałością tych włókien w organizmie. Także sztuczne włókna mineralne wykazują różnorodną trwałość w środowiskach biologicznych, a co za tym idzie również różny stopień rakotwórczości w odniesieniu do ludzi. Rodzaj chorób wywołanych oddziaływaniem aerozoli na człowieka przedstawiono na slajdzie 6-10.12.

6-10. slajd 12