6-9. Substancje chemiczne

Rys. 12. Ryzyko zawodowe stwarzane przez czynnik chemiczny

Zgodnie z wymaganiami rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych , która wdraża do krajowego ustawodawstwa postanowienia Dyrektywy Rady 98/24/WE w sprawie bezpieczeństwa pracowników oraz ochrony ich zdrowia przed ryzykiem związanym z czynnikami chemicznymi podczas pracy , pracodawcy są zobowiązani do ustalenia, jakie czynniki chemiczne stwarzające zagrożenie dla pracowników występują w środowisku pracy oraz do dokonywania i udokumentowania oceny ryzyka zawodowego powodowanego przez te czynniki. W przypadkach rozpoczęcia nowej działalności z zastosowaniem czynników chemicznych, pracodawca przed rozpoczęciem prac powinien ustalić czy w środowisku pracy będzie występował czynnik stanowiący zagrożenie dla zdrowia pracowników, ocenić ryzyko zawodowe i podjąć odpowiednie działania zapobiegawcze, jeżeli jest to konieczne.

Przy ustalaniu dopuszczalności ryzyka stwarzanego przez stosowane podczas wykonywania czynności zawodowych czynniki chemiczne pracodawcy powinni uwzględnić:

• niebezpieczne właściwości czynnika chemicznego,
• informacje dotyczące efektów szkodliwych dla zdrowia człowieka i środowiska oraz zaleceń bezpiecznego stosowania czynnika chemicznego, przede wszystkim informacje zawarte w kartach charakterystyk.
• drogi przedostawania się substancji do organizmu pracownika w warunkach narażenia zawodowego (inhalacyjna, dermalna, przez układ pokarmowy),
• wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń w środowisku pracy i dopuszczalnych stężeń w materiale biologicznym, jeżeli są ustalone,
• częstotliwość stosowania substancji,
• rzeczywisty czas narażenia pracownika,
• efekty stosowania środków ochrony zbiorowej i indywidualnej oraz innych działań zapobiegawczych,
• opinie lekarzy przemysłowych i wyniki badań lekarskich pracowników,
• warunki pracy przy użytkowaniu czynników chemicznych, z uwzględnieniem ich ilości.

W przypadkach występowania narażenia na kilka czynników chemicznych należy oceniać ryzyko powodowane przez wszystkie czynniki łącznie. Ocena ryzyka zawodowego powinna dotyczyć również okresów pracy o zwiększonym narażeniu, takich jak remonty i naprawy maszyn i urządzeń stosowanych na ocenianych stanowiskach pracy. Powinna być również ponownie przeprowadzana, jeżeli zostały wprowadzone zmiany w składzie stosowanych czynników, procesów technologicznych oraz nastąpił postęp wiedzy medycznej dotyczącej oddziaływania czynnika na zdrowie.

Ryzyko związane z występowaniem czynników chemicznych pojawia się zarówno w wyniku bezpośredniego kontaktu między czynnikiem chemicznym a ciałem człowieka, jak również w wyniku działania wytworzonej energii powstającej w wyniku chemicznej reakcji, takiej jak pożar czy wybuch. W związku z możliwością wystąpienia dwóch mechanizmów powstawania ryzyka związanego z występowaniem czynników chemicznych zgodnie z zaleceniami powyższego rozporządzenia pracodawcy powinni stosować metody zapewniające przeprowadzanie oceny ryzyka zawodowego związanego z narażeniem na czynniki chemiczne, a także możliwością wystąpienia wypadku, wynikającego z obecności niebezpiecznych czynników chemicznych.