6-7. Oświetlenie elektryczne

Obszar zadania (OZ) i obszar bezpośredniego otoczenia (OBO) znajdują się w obrębie płaszczyzny roboczej. Obszar tła (OT) znajduje się poza płaszczyzną roboczą, bezpośrednio na podłodze. Na rysunku 28. przedstawiono ww. obszary, w których wykonuje się pomiary natężenia oświetlenia.

Rys. 28. Obszary, w których wykonuje się pomiary natężenia oświetlenia 

Na wielu stanowiskach pracy można wyodrębnić kilka obszarów zadania, jak np. na stanowisku z komputerem, gdzie jako obszar zadania można przyjąć płaszczyznę dokumentu oraz klawiatury. Wówczas pomiary wykonuje się osobno na każdym z tych obszarów.

Obszar bezpośredniego otoczenia nie musi występować ze wszystkich stron obszaru zadania (mieszczącego się w obszarze widzenia). Może to być pas z trzech, dwóch lub nawet jednej strony obszaru zadania w zależności od liczby, wielkości i konfiguracji wyposażenia stanowiska pracy. Przy wykonywaniu pomiarów na stanowisku pracy minimalna szerokość pasa bezpośredniego otoczenia powinna mieć szerokość około 0,50 m, przy czym nie ustala się wartości minimalnej tego pasa, gdyż osoba wykonująca pomiary musi ocenić czy jest uzasadnione wyodrębnianie tego obszaru.

W sytuacji braku informacji o wielkości obszaru zadania lub, gdy z ustawienia i charakteru pracy wynika, że w każdym miejscu na płaszczyźnie roboczej może być wykonywane zadanie wzrokowe, cały obszar płaszczyzny roboczej powinno przyjąć się jako obszar zadania. Obszar tła - to podłoga w badanym pomieszczeniu.

Istotnym czynnikiem przy wykonywaniu pomiarów jest ustalenie punktów pomiarowych na płaszczyźnie roboczej w poszczególnych jej obszarach. Ponieważ wyznaczana jest wartość średnia natężenia oświetlenia, pomiary natężenia oświetlenia należy wykonać w równomiernie rozmieszczonych punktach na płaszczyźnie roboczej (w wydzielonych odpowiednio obszarach: zadania, bezpośredniego otoczenia oraz tła. Najistotniejsze jest wyznaczenie średniego natężenia oświetlenia w obszarze zadania.

W przypadku pomieszczeń całą powierzchnię wnętrza należy podzielić na kwadraty o boku około 1 m i mierzyć natężenie oświetlenia w punktach pomiarowych położonych w środku każdego z kwadratów, na wysokości płaszczyzny roboczej. W przypadku holi i korytarzy będzie to płaszczyzna podłogi, natomiast w przypadku pomieszczeń pustych na przewidywanej lub uzgodnionej ze zleceniodawcą wysokości płaszczyzny pracy wzrokowej.

Przykład wyznaczonej siatki pomiarowej dla pustego pomieszczenia o wymiarach 4 m x 7 m przedstawiono na rysunku 29. Wyznaczona siatka pomiarowa składa się z 28 punktów, znajdujących się w środkach kwadratów.

Rys. 29. Przykład wyznaczonej siatki pomiarowej dla pustego pomieszczenia o wymiarach 4 m x 7 m

Określenie średniego natężenia oświetlenia

Średnie natężenie oświetlenia na płaszczyźnie roboczej Eśr wylicza na podstawie wzoru:

gdzie:

E1, E2, ... En - wartości natężenia > oświetlenia zmierzone w poszczególnych punktach pomiarowych,
n - liczba punktów pomiarowych.

Określenie równomierności oświetlenia 

Równomierność oświetlenia Uo dla danej płaszczyzny roboczej oblicza się następująco:

gdzie:

Eśr  - wyznaczona wartość średnia natężenia oświetlenia,
Emin - wartość minimalna z pomiarów.

Równomierność oświetlenia należy wyznaczać osobno dla obszaru zadania i obszaru bezpośredniego otoczenia na poszczególnych płaszczyznach roboczych w całym pomieszczeniu oraz dla strefy komunikacyjnej.

Wyznaczanie punktów pomiarowych w pomieszczeniach z oświetleniem ogólnym lub złożonym, wyposażonych w stanowiska pracy:

• należy wyznaczyć średnie natężenie oświetlenia oddzielnie na każdej płaszczyźnie roboczej (na jej rzeczywistej wysokości) dla stanowisk pracy, należy ustalić w obrębie płaszczyzny roboczej obszar zadania i obszar bezpośredniego otoczenia - gdy da się go wyodrębnić,
• zaleca się, aby na każdym z obszarów zmierzyć natężenie oświetlenia w co najmniej 3 – 4 równomiernie rozmieszczonych punktach pomiarowych, w środkach wyznaczonych kwadratów,
• gdy dane stanowisko pracy doświetlone jest miejscowo, wówczas na wcześniej ustalonym obszarze zadania oraz obszarze bezpośredniego otoczenia (gdy występuje) osobno mierzy się natężenie oświetlenia od oświetlenia złożonego oraz osobno od oświetlenia ogólnego,
• w strefie komunikacyjnej wykonuje się pomiary w równomiernie rozmieszczonych punktach pomiarowych na podłodze, jeśli to możliwe w siatce pomiarowej o boku ok. 1m.