6-6. Promieniowanie optyczne (nadfioletowe, widzialne i podczerwone)

Jako kryterium zagrożenia promieniowaniem widzialnym przyjmuje się niedopuszczenie do powstania uszkodzenia fotochemicznego i termicznego siatkówki oka, natomiast jako kryterium zagrożenia promieniowaniem podczerwonym przyjmuje się niedopuszczenie do powstania uszkodzenia termicznego rogówki, spojówki, soczewki i siatkówki oka oraz skóry.

Zagrożenie siatkówki oka

Jako kryterium zagrożenia siatkówki oka promieniowaniem widzialnym i podczerwonym przyjmuje się niedopuszczenie do powstania uszkodzenia termicznego i fotochemicznego siatkówki oka. Widmową skuteczność uszkodzenia fotochemicznego siatkówki określa krzywa B_l , natomiast uszkodzenia termicznego siatkówki – krzywa R_l które przedstawiono na  (6-6. slajd 17).

6-6. slajd 17

W normie PN-EN 14255-2: 2010 [12] oraz w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 27 maja 2010 r.[10] określono rozkład widmowy względnej skuteczności biologicznej uszkodzenia fotochemicznego siatkówki oka B_l oraz rozkład widmowy względnej skuteczności biologicznej uszkodzenia termicznego siatkówki oka R_l

Zagrożenie fotochemiczne siatkówki oka

Ocenę zagrożenia fotochemicznego siatkówki oka dokonuje się dla promieniowania pasma 300 ÷ 700 nm (umownie nazwanego światłem niebieskim). W zależności od czasu ekspozycji i wielkości kątowej źródła promieniowania (a)wyznacza się skuteczne wartości luminancji energetycznej (radiancji) lub natężenia napromienienia (ważone wg krzywej B_l ) - względnej skuteczności widmowej zagrożenia fotochemicznego siatkówki. Maksymalne dopuszczalne ekspozycje (MDE) stosowane przy ocenie zagrożenia fotochemicznego siatkówki oka przedstawiono w tablicy 3.

 Tablica 3. Wartości MDE przy ocenie zagrożenia fotochemicznego siatkówki oka [6, 7, 9]

Zagrożenie termiczne siatkówki

Ocenę zagrożenia termicznego siatkówki dokonuje się dla źródeł emitujących w zakresie 380 – 1 400 nm tj. promieniowanie widzialne i bliską podczerwień (IR-A). W przypadku źródeł z silnym bodźcem świetlnym tzn. źródła o luminancji świetlnej większej niż 1 cd/cm² (10 000 cd/m²) poziom ekspozycji wyznacza się dla zakresu widmowego 380 nm – 1 400 nm. Natomiast dla źródeł o słabym bodźcu świetlnym jak np. rozgrzane do wysokiej temperatury obiekty, płynne aluminium, żeliwo, itp., które emitują głównie bliską podczerwień - poziom ekspozycji wyznacza się dla zakresu widmowego 780 nm ÷ 1 400 nm. W obu tych przypadkach obowiązują inne wartości MDE. W przypadku oceny zagrożenia termicznego promieniowaniem widzialnym rozpatrujemy W zależności od kąta widzenia źródła promieniowania (α) i jednorazowego czasu ekspozycji (t_i) wyznacza się odpowiednio wartości skutecznej luminancji energetycznej (L_R) z zakresu 380 ÷ 1 400 nm z uwzględnieniem skuteczności widmowej uszkodzenia termicznego siatkówki oka R(λ). Maksymalne dopuszczalne ekspozycje (MDE) dla zagrożenia termicznego siatkówki oka promieniowaniem 380 nm ÷ 1 400 nm w zależności od czasu ekspozycji i wielkości źródła światła (od której zależy współczynnik Cα we wzorach na MDE) przedstawiono w tablicy 4.

Tablica 4. Wartości MDE przy ocenie zagrożenia termicznego siatkówki oka [6, 7, 9]

Zakres widmowy	Maksymalne dopuszczalne ekspozycje (MDE)	Czas ekspozycji (jednorazowy)	Bezwymiarowy współczynnik Cα
380 nm ÷1400 nm (silny bodziec świetlny)		t > 10 s	Cα = 1,7 (α < 1,7 mrad) Cα = 100 dla (α > 100 mrad) Cα = 100 dla (α > 100 mrad)
		10-6s ≤ t ≤ 10 s
		t< 10-6 s
780 nm ÷ 1400 nm (słaby bodziec świetlny)		t > 10 s	Cα = 11( α < 11 mrad) Cα = α (11 ≤ α ≤ 100 mrad) Cα = 100 ( α > 100 mrad)
		10-6s ≤ t ≤ 10 s
		t < 10-6 s

Zagrożenie termiczne rogówki i soczewki oka

Ocenę zagrożenia termicznego rogówki i soczewki należy dokonywać dla zakresu 780 ÷ 3 000 nm na podstawie pomiaru całkowitego natężenia napromienienia (E_IR) w tym zakresie, a wartości MDE zależą od czasu jednorazowej ekspozycji i wynoszą odpowiednio [1, 6, 7, 8, 9]:

E_IR = 18 000 t_i ^-0,75 W·m^-2, gdy czas jednorazowej ekspozycji ti < 1 000 s, 

lub:

E_IR = 100 W·m^-2, gdy czas jednorazowej ekspozycji t_i ≥ 1 000 s. 

Zagrożenie termiczne skóry

Ocenę obciążenia termicznego skóry należy dokonywać dla zakresu 380 ÷ 3 000 nm w przypadku, gdy czas jednorazowej ekspozycji t_i < 10 s. Wówczas całkowite napromienienie skóry H_skóra nie powinno przekraczać wartości określonej równaniem [8, 9]:

H_skóra = 20 000 · t_i^0,25 J·m^-2 

Ocenę obciążenia termicznego działającego na człowieka w gorącym środowisku pracy - wskaźnik WBGT - dokonuje się w przypadku jednorazowej ekspozycji na podczerwień dłuższej niż 10 s.