5-2. Psychologia organizacji i zarządzania – przywództwo, konflikty, zachowania organizacyjne, negocjacje, motywacja do pracy, systemy zarządzania

W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę na motywacyjny charakter sprawiedliwego rozdziału gratyfikacji i udzielania kar. Wymaga to jednak zachowania wierności następującym zasadom:

1. pełnej konsekwencji – wykluczenie wszelkich decyzji opartych na sympatii, więziach rodzinnych czy przyjacielskich,
2. odczuwalności nagród i kar – ustalenie takiego poziomu nagród lub kar, żeby spostrzegane były przez pracownika jako istotne i odczuwalne,
3. szybkości reakcji – zachowanie psychologicznej bliskości reakcji (nagrody lub sankcji) na dane zachowanie pracownika.

Niezależnie od tego, czy przełożeni zdają sobie z tego sprawę, czy nie, przydzielając lub wstrzymując nagrody wpływają na zachowania podwładnych. Ważne jest przy tym, w jaki sposób przebiega realizacja owego wzmocnienia. Wśród reguł stosowania technik modyfikacji zachowań wymienia się następujące:

1. nie nagradza się wszystkich jednakowo – żeby nagrody skutecznie wzmacniały pożądane zachowania pracowników powinny wynikać z ponadprzeciętnych dokonań, w przeciwnym razie równe nagrody dla wszystkich wzmacniać będą zachowania przeciętne i mało efektywne,
2. powinno się powiedzieć podwładnym, co należy zrobić, żeby uzyskać nagrodę,
3. należy informować podwładnych o tym, co robią źle, żeby wiedzieli, jakie ich zachowania spostrzegane są jako niepożądane,
4. kar nie należy udzielać w obecności innych pracowników,
5. należy chwalić osiągnięcia a uznanie okazywać publicznie.