2-7. Choroby zawodowe - przyczyny występowania i skutki
2-7.1. Określenie choroby zawodowej i podstawy rozpoznawania
Choroba zawodowa jest pojęciem lekarsko-prawnym. Według definicji obowiązującej w Polsce "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy”.
Rozpoznanie choroby zawodowej musi być poprzedzone dokładnym wywiadem dotyczącym warunków pracy. Oprócz informacji uzyskanych od pracownika konieczne jest zapoznanie się z charakterystyką stanowiska pracy oraz z wynikami pomiarów stężeń i natężeń czynników szkodliwych. Dopuszczalną wartość tych czynników określają specjalne przepisy. Za najwyższe dopuszczalne stężenie (NDS) lub natężenie (NDN) czynnika szkodliwego uważa się taki poziom, który występując w czasie całej dniówki roboczej i w ciągu całego okresu pracy zawodowej nie wywiera ujemnego wpływu na stan zdrowia pracownika i jego potomstwa.
W Polsce istnieje określony tryb rozpoznawania i stwierdzania choroby zawodowej (2-7. slajd 1).

2-7. slajd 1
- Orzecznictwo lekarskie w zakresie chorób zawodowych mogą wykonywać lekarze posiadający szczególne kwalifikacje określone przez ministra zdrowia. Orzeczenie lekarskie nie jest decyzją administracyjną i nie może być przedmiotem odwołania ani skargi. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 2009, poz. 869).
Wykaz chorób zawodowych obejmujący 26 pozycji stanowi załącznik do tego rozporządzenia.
Poniżej przedstawiono główne grupy chorób zawodowych zamieszczone w tym wykazie.
| Choroby zawodowe | Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym | |
|---|---|---|
|
1 |
2 |
3 |
|
1. |
Zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne |
w przypadku zatruć ostrych - 3 dni, w przypadku zatruć przewlekłych - w zależności od rodzaju substancji |
|
2. |
Gorączka metaliczna |
3 dni |
|
3. |
Pylice płuc: |
|
|
1) |
pylica krzemowa |
nie można określić |
|
2) |
pylica górników kopalń węgla |
nie można określić |
|
3) |
pylico-gruźlica |
nie można określić |
|
4) |
pylica spawaczy |
nie można określić |
|
5) |
pylica azbestowa oraz pozostałe pylice krzemianowe |
nie można określić |
|
6) |
pylica talkowa |
nie można określić |
|
7) |
pylica grafitowa |
nie można określić |
|
8) |
pylice wywoływane pyłami metali |
nie można określić |
|
4. |
Choroby opłucnej lub osierdzia wywołane pyłem azbestu: |
|
|
1) |
rozległe zgrubienia opłucnej |
nie można określić |
|
2) |
rozległe blaszki opłucnej lub osierdzia |
nie można określić |
|
3) |
wysięk opłucnowy |
3 lata |
|
5. |
Przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc ze stosunkiem procentowym natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) do pojemności życiowej (VC) wynoszącym 0,7 po leku rozszerzającym oskrzela |
1 rok |
|
6. |
Astma oskrzelowa |
1 rok |
|
7. |
Zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych: |
|
|
1) |
postać ostra i podostra |
1 rok |
|
2) |
postać przewlekła |
3 lata |
|
8. |
Ostre uogólnione reakcje alergiczne |
1 dzień |
|
9. |
Byssinoza |
7 dni |
|
10. |
Beryloza |
nie można określić |
|
11. |
Choroby płuc wywołane pyłem metali twardych |
nie można określić |
|
12. |
Alergiczny nieżyt nosa |
1 rok |
|
13. |
Zapalenie obrzękowe krtani o podłożu alergicznym |
1 rok |
|
14. |
Przedziurawienie przegrody nosa wywołane substancjami o działaniu żrącym lub drażniącym |
2 lata |
|
15. |
Przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: |
|
|
1) |
guzki głosowe twarde |
2 lata |
|
2) |
wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych |
2 lata |
|
3) |
niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią |
2 lata |
|
16. |
Choroby wywołane działaniem promieniowania jonizującego: |
|
|
1) |
ostra choroba popromienna uogólniona po napromieniowaniu całego ciała lub przeważającej jego części |
2 miesiące |
|
2) |
ostra choroba popromienna o charakterze zmian zapalnych lub zapalno-martwiczych skóry i tkanki podskórnej |
1 miesiąc |
|
3) |
przewlekłe popromienne zapalenie skóry |
nie można określić |
|
4) |
przewlekłe uszkodzenie szpiku kostnego |
nie można określić |
|
5) |
zaćma popromienna |
10 lat |
|
17. |
Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: |
|
|
1) |
rak płuca, rak oskrzela |
indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu |
|
2) |
międzybłoniak opłucnej albo otrzewnej |
indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu |
|
3) |
nowotwór układu krwiotwórczego |
indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu |
|
4) |
nowotwór skóry |
indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu |
|
5) |
nowotwór pęcherza moczowego |
indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu |
|
6) |
nowotwór wątroby |
indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu |
|
7) |
rak krtani |
indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu |
|
8) |
nowotwór nosa i zatok przynosowych |
indywidualnie w zależności od okresu latencji nowotworu |
|
9) |
nowotwory wywołane działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10% |
indywidualnie, po oszacowaniu ryzyka |
|
18. |
Choroby skóry: |
|
|
1) |
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry |
2 lata |
|
2) |
kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia |
1 miesiąc |
|
3) |
trądzik olejowy, smarowy lub chlorowy o rozległym charakterze |
1 miesiąc |
|
4) |
drożdżakowe zapalenie skóry rąk u osób pracujących w warunkach sprzyjających rozwojowi drożdżaków chorobotwórczych |
1 miesiąc |
|
5) |
grzybice skóry u osób stykających się z materiałem biologicznym pochodzącym od zwierząt |
1 miesiąc |
|
6) |
pokrzywka kontaktowa |
2 miesiące |
|
7) |
fotodermatozy zawodowe |
2 lata |
|
19. |
Przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: |
|
|
1) |
przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki |
1 rok |
|
2) |
przewlekłe zapalenie kaletki maziowej |
1 rok |
|
3) |
przewlekłe uszkodzenie łąkotki u osób wykonujących pracę w pozycji klęczącej lub kucznej |
1 rok |
|
4) |
przewlekłe zapalenie okołostawowe barku |
1 rok |
|
5) |
przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej |
1 rok |
|
6) |
zmęczeniowe złamanie kości |
1 rok |
|
20. |
Przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: |
|
|
1) |
zespół cieśni w obrębie nadgarstka |
1 rok |
|
2) |
zespół rowka nerwu łokciowego |
1 rok |
|
3) |
zespół kanału de Guyona |
1 rok |
|
4) |
uszkodzenie nerwu strzałkowego wspólnego u osób wykonujących pracę w pozycji kucznej |
1 rok |
|
21. |
Obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz |
2 lata |
|
22. |
Zespół wibracyjny: |
|
|
1) |
postać naczyniowo-nerwowa |
1 rok |
|
2) |
postać kostno-stawowa |
3 lata |
|
3) |
postać mieszana: naczyniowo-nerwowa i kostno-stawowa |
3 lata |
|
23. |
Choroby wywołane pracą w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego: |
|
|
1) |
choroba dekompresyjna |
5 lat |
|
2) |
urazy ciśnieniowe |
3 dni |
|
3) |
następstwa oddychania mieszaninami gazowymi pod zwiększonym ciśnieniem |
3 dni |
|
24. |
Choroby wywołane działaniem wysokich albo niskich temperatur otoczenia: |
|
|
1) |
udar cieplny albo jego następstwa |
1 rok |
|
2) |
wyczerpanie cieplne albo jego następstwa |
1 rok |
|
3) |
odmroziny |
1 rok |
|
25. |
Choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi: |
|
|
1) |
alergiczne zapalenie spojówek |
1 rok |
|
2) |
ostre zapalenie spojówek wywołane promieniowaniem nadfioletowym |
3 dni |
|
3) |
epidemiczne wirusowe zapalenie spojówek lub rogówki |
1 rok |
|
4) |
zwyrodnienie rogówki wywołane czynnikami drażniącymi |
3 lata |
|
5) |
zaćma wywołana działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego |
10 lat |
|
6) |
centralne zmiany zwyrodnieniowe siatkówki i naczyniówki wywołane krótkofalowym promieniowaniem podczerwonym lub promieniowaniem widzialnym z obszaru widma niebieskiego |
3 lata |
|
26. |
Choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa |
nie można określić |