8-3. Ocena ryzyka zawodowego w procesie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

Na podstawie wyników oceny ryzyka zawodowego powinny być planowane i wdrażane odpowiednie rozwiązania techniczne i organizacyjne w celu jego ograniczania. Rozwiązania te powinny:

• być dostosowane do występujących zagrożeń i związanego z nimi ryzyka zawodowego;
• być okresowo przeglądane i w razie potrzeby modyfikowane;
• spełniać wymagania krajowych przepisów prawnych oraz być zgodne z dobrą praktyką;
• uwzględniać aktualny stan wiedzy.

Rozwiązania te powinny być planowane i wdrażane w pierwszej kolejności w tych obszarach, w których występuje ryzyko niedopuszczalne i w których konieczne jest doskonalenie stosowanych środków ochrony. W strefie ryzyka dopuszczalnego stosuje się zasadę jego obniżania do poziomu tak niskiego, jak to jest ekonomicznie i praktycznie uzasadnione (8-3. slajd 7).

8-3. slajd 7

Planując działania zmierzające do ograniczenia ryzyka zawodowego należy w szczególności uwzględnić potrzebę:

• likwidowania zagrożeń u źródeł ich powstawania;
• dostosowania warunków i procesów pracy do możliwości pracownika, w szczególności przez odpowiednie projektowanie i organizowanie stanowisk pracy, dobór maszyn i innych urządzeń technicznych oraz narzędzi pracy, a także metod produkcji i pracy - z uwzględnieniem zmniejszenia uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie, oraz ograniczenia negatywnego wpływu takiej pracy na zdrowie pracowników;
• stosowania nowych rozwiązań technicznych;
• zastępowania niebezpiecznych procesów technologicznych, urządzeń, substancji i innych materiałów - bezpiecznymi lub mniej niebezpiecznymi;
• nadawania priorytetu środkom ochrony zbiorowej przed środkami ochrony indywidualnej;
• instruowania pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Wyniki oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu potrzebnych kompetencji i potrzeb szkoleniowych oraz informacyjnych. Jest to szczególnie istotne w przypadku stanowisk, na których wykonywane są prace wymagające szczególnych predyspozycji fizycznych, psychicznych lub specjalistycznego szkolenia i wynikających z jego odbycia uprawnień. Niekiedy odpowiedni dobór pracownika do pracy stanowi warunek obniżenia ryzyka do poziomu akceptowalnego, zwłaszcza w przypadku prac wymagających szczególnej sprawności psychofizycznej. 

Przed realizacją zaproponowanego przez zespół oceniający ryzyko planu działań należy dokonać jego przeglądu w celu stwierdzenia:

• Czy proponowane działania doprowadzą do oczekiwanego obniżenia poziomu ryzyka?
• Czy w wyniku realizacji planu nie powstaną nowe zagrożenia?
• Czy można wybrać inne, bardziej opłacalne rozwiązania?
• Co sądzą pracownicy o potrzebie wprowadzenia i skuteczności planowanych środków?
• Czy planowane środki będą stosowane w praktyce?

Po wprowadzeniu tych środków konieczne jest sprawdzanie ich skuteczności i przeprowadzanie w razie potrzeby działań korygujących.