8-1. Współczesne koncepcje zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

Angażując się w działania skierowane na realizację ustalonej polityki bhp, najwyższe kierownictwo powinno zapewnić, że [7]:

• określono odpowiedzialności i uprawnienia osób pracujących w systemie zarządzania bhp, odpowiednio do pełnionych przez nie funkcji, odpowiedzialności i uprawnienia są zakomunikowane na wszystkich poziomach struktury organizacyjnej,
• są sporządzane i utrzymywane udokumentowane informacje odnośnie odpowiedzialności i uprawnień.

Konieczne jest również określenie odpowiedzialności i uprawnień w celu zapewnienia, że system zarządzania bhp odpowiada przyjętym wymaganiom oraz  że są sporządzane i przedstawiane najwyższemu kierownictwu raporty dotyczące osiąganych wyników. Wymaganie to nie jest w pełni tożsame z wymaganiami stawianymi wcześniej w tym zakresie przez polskie normy, zgodnie z którymi konieczne jest:

• wyznaczenie przedstawiciela najwyższego kierownictwa, któremu zostaną przypisane  odpowiedzialności i uprawnienia w celu zapewnienia, że system zarządzania bhp jest ustanowiony, wdrożony i utrzymywany zgodnie z ustalonymi wymaganiami oraz przedstawiania najwyższemu kierownictwu sprawozdań dotyczących funkcjonowania systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy w celu dokonania przeglądu będącego podstawą doskonalenia tego systemu,
• wyznaczenie, na poziomie najwyższego kierownictwa, osoby lub osób posiadających zakres odpowiedzialności, obowiązków i uprawnień do promowania współudziału wszystkich członków organizacji w działaniach na rzecz bezpieczeństwa i higieny pracy.

W systemie zarządzania bhp zgodnym z normą ISO 45001 odpowiedzialności i uprawnienia w celu zapewnienia, że system zarządzania bhp odpowiada przyjętym wymaganiom oraz  że są sporządzane i przedstawiane najwyższemu kierownictwu raporty dotyczące osiąganych wyników mogą być przypisywane jednej osobie (przedstawicielowi kierownictwa), członkowi najwyższego kierownictwa lub kilku różnym osobom lub komórkom organizacyjnym, a wspieranie i promowanie współudziału wszystkich członków organizacji w działaniach na rzecz bhp należy do wszystkich członków najwyższego kierownictwa.

8-1. slajd 25

Przy określaniu odpowiedzialności i uprawnień w systemie zarządzania bhp należy wziąć pod uwagę wymagania przepisów prawa, zgodnie z którymi podstawowa odpowiedzialność za zapewnienie bezpieczeństwa i higieny pracy w przedsiębiorstwie spoczywa na pracodawcy. To właśnie pracodawca odpowiada za bezpieczeństwo i zdrowie pracowników przez niego zatrudnianych oraz innych osób wykonujących pracę lub przebywających na terenie jego zakładu pracy. Przepisy prawa wskazują również, że w realizacji obowiązków dotyczących zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy powinny współdziałać z pracodawcą osoby kierujące pracownikami i sami pracownicy.
Zgodnie z kodeksem pracy do osób kierujących pracownikami należy w szczególności:

• organizowanie pracy w sposób zapewniający jej bezpieczne wykonywanie, dbałość o właściwy stan pomieszczeń pracy i wyposażenia technicznego, a także o sprawność środków ochrony zbiorowej i ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem, dbałość o sprawność środków ochrony indywidualnej oraz ich właściwe stosowanie,
• egzekwowanie przestrzegania przez pracowników zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Natomiast obowiązkiem pracowników jest między innymi znajomość przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, udział w szkoleniach i instruktażu oraz przestrzeganie obowiązujących przepisów i zasad oraz stosowanie się do instrukcji bezpiecznego wykonywania pracy, a w szczególności:     

• utrzymywanie w dobrym stanie i stosowanie zgodnie z przeznaczeniem i instrukcjami obsługi przydzielonych im maszyn, narzędzi, substancji niebezpiecznych, środków transportu i innych środków produkcji, stosowanie urządzeń zabezpieczających zgodnie z ich przeznaczeniem, zgłaszanie usterek sprzętu, maszyn, jak również działań niebezpiecznych bezpośredniemu przełożonemu, powstrzymanie się od obsługiwania sprzętu i od wykonywania czynności bez uprzedniego przeszkolenia lub zaznajomienia z nimi, używanie przewidzianych na stanowisku pracy ochrony indywidualnej,
• informowanie przełożonego i/lub osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo i zdrowie pracowników o każdej sytuacji, stwarzającej poważne i bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa i zdrowia oraz o zauważonych zagrożeniach.

Pracodawca powinien zapewnić warunki, które umożliwiają im wywiązanie się z tych obowiązków. Realizacja określonych prawem obowiązków związana jest z koniecznością jednoznacznego przypisania odpowiedzialności za bezpieczeństwo i higienę pracy wszystkim pracującym w przedsiębiorstwie osobom. Podkreślają to normy dla systemów zarządzania bhp.