7-4. Procedura projektowania systemów „człowiek – obiekt techniczny”

Wymagania ergonomiczne (wg PN-83/N-08015)

Wymagania ergonomiczne to normatywne zasady dostosowania obiektów technicznych i środowiska do możliwości anatomicznych i psychofizycznych człowieka. Norma wyróżnia cztery kategorie:

• Antropometryczne – dopasowanie do wymiarów ciała (wzrost, zasięg ramion, masa itp.).
• Fizjologiczne – dopasowanie do fizjologii (np. siły mięśni, układu oddechowego).
• Psychofizyczne – dostosowanie do funkcjonowania zmysłów (wzrok, słuch, dotyk).
• Higieniczne – dostosowanie środowiska pracy, by ograniczyć szkodliwe czynniki (np. hałas, temperatura).

Uwaga: Norma nie obejmuje takich aspektów jak:

• Trening i przygotowanie człowieka do pracy (np. symulatory, kursy).
• Ocena stanu psychofizycznego operatora.

Wytyczne projektowania elementów systemu pracy (wg PN-81/N-08010)

Norma określa ergonomiczne zasady projektowania systemu pracy, który obejmuje:

• Człowieka
• Środki pracy (np. maszyny, narzędzia)
• Przestrzeń i środowisko pracy
• Proces pracy

Wytyczne dotyczą projektowania:

• Przestrzeni i środków pracy
• Środowiska pracy
• Procesu pracy

Projekt musi uwzględniać wszystkie elementy systemu C–OT–O.

7-4. slajd 8

Projektowanie środków i przestrzeni pracy

Wymagania ergonomiczne dotyczą:

• Wymiarów ciała – przestrzeń robocza dostosowana do wzrostu, zasięgu ruchów,
• Postawy i ruchów – unikanie nadmiernych obciążeń fizycznych,
• Percepcji człowieka – szczególnie przy projektowaniu:
  • sygnałów,
  • wskaźników,
  • elementów sterujących.

Projektowanie urządzeń:

• Informacyjnych – zgodnie z percepcją (liczba, rozmieszczenie, kształt, kontrast),
• Sterujących – zgodnie z możliwościami motorycznymi (zręczność, siła, szybkość).
  Krytyczne pozycje muszą być zabezpieczone przed przypadkowym użyciem.

Projektowanie środowiska pracy

Środowisko to nie tylko czynniki fizyczne i chemiczne, ale też biologiczne, społeczne i kulturowe (choć dwa ostatnie nie są objęte normą).

Ważne czynniki:

• Wentylacja i skład powietrza
• Temperatura
• Oświetlenie
• Hałas, drgania, promieniowanie
• Czynniki szkodliwe dla zdrowia
• Środki ochronne

Środowisko ma sprzyjać zdrowiu i wydajności oraz utrzymać zdolność i chęć do pracy.

Projektowanie procesu pracy

Celem jest:

• Ochrona zdrowia
• Bezpieczeństwo
• Dobre samopoczucie pracownika
• Skuteczna realizacja celu pracy

Rekomendacje normy PN-81/N-08010:

• Wzbogacanie i różnicowanie pracy
• Rotacja czynności
• Przerwy w pracy (zorganizowane i spontaniczne)