6-14. Środki ochrony indywidualnej

6-14.6 Odzież ochronna

Odzież ochronna służy do zabezpieczenia pracownika przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy lub osłabienia ich działania.

Do odzieży ochronnej nie zalicza się odzieży przeznaczonej do wykonywania prac, przy których występuje tylko intensywne brudzenie substancjami nieszkodliwymi dla zdrowia, działają czynniki powodujące przyspieszone niszczenie odzieży lub wymagana jest specjalna czystość wytwarzanego produktu. Ten rodzaj odzieży zaliczany jest do odzieży roboczej, która nie należy do środków ochrony indywidualnej i nie podlega badaniu typu UE.

Rodzaje odzieży ochronnej i wymagania normatywne

Rodzaj użytej przez pracownika odzieży ochronnej zależy od czynników niebezpiecznych występujących na stanowisku pracy i obszaru narażenia na ich działanie. Podstawowymi kryteriami klasyfikacji odzieży ochronnej są:

rodzaj zagrożeń,
zakres ochrony i konstrukcja odzieży.

Każda odzież ochronna niezależnie od rodzaju zagrożeń, przed którymi chroni musi spełniać wymagania normy PN-EN ISO 13688. Szczegółowe wymagania określają normy przedmiotowe (tabela poniżej).

Czynnik	Rodzaj odzieży	Wymagania	Piktogram
Czynniki gorące	Odzież chroniąca przed czynnikami gorącymi (promieniowanie podczerwone, kontakt z gorącym przedmiotem, ciepło konwekcyjne, rozpryski płynnych metali) i płomieniem	PN-EN ISO 11612	ISO 7000-2417
	Odzież chroniąca przed płomieniem	PN-EN ISO 14116	ISO 7000-2417
	Odzież chroniąca przed łukiem elektrycznym	PN-EN 61482-2
	Odzież ochronna dla spawaczy	PN-EN ISO 11611	ISO 7000-2683
	Odzież ochronna dla strażaków. Odzież ochronna przeznaczona do akcji przeciwpożarowych	PN-EN 469	ISO 7000-2418
	Odzież ochronna dla strażaków. Odzież odbijająca promieniowanie cieplne przeznaczona do specjalnej akcji przeciwpożarowej	PN-EN 1486
	Odzież ochronna dla strażaków. Odzież ochronna używana przy pożarach w przestrzeni otwartej	PN-EN 15384
	Odzież ochronna dla strażaków. Odzież ochronna do specjalistycznych akcji ratunkowych	PN-EN 16689
	Odzież ochronna dla strażaków. Kominiarki dla strażaków	PN-EN 13911
Czynniki atmosferyczne	Odzież chroniąca przed chłodem (T > -5°C)	PN-EN 14058	ISO 7000-2412
	Odzież chroniąca przed zimnem (T ≤ -5°C)	PN-EN 342
	Odzież chroniąca przed opadami atmosferycznymi	PN-EN 343	ISO 7000-2413
Zła widzialność	Odzież o intensywnej widzialności	PN-EN ISO 20471	ISO 7000-2419
Zła widzialność	Odzież ochronna i sprzęt o zwiększonej widzialności	PN-EN 17353
Czynniki mechaniczne	Odzież chroniąca przed przecięciami i ukłuciami nożami ręcznymi	PN-EN ISO 13998	ISO 7000-2483
	Odzież chroniąca przed przecięciem ręczną pilarką łańcuchową	PN-EN ISO 11393-2 PN-EN ISO 11393-6	ISO 7000-2416
	Odzież ochronna stosowana przy zagrożeniu zaczepienia o ruchome części	PN-EN 510	ISO 7000-2411
	Odzież ochronna do obróbki strumieniowo-ściernej	PN-EN ISO 14877	ISO 7000-2482
Czynniki chemiczne	Odzież chroniąca przed niebezpiecznymi substancjami chemicznymi w stanie stałym, ciekłym i gazowym, łącznie z aerozolami z cząstkami ciekłymi i stałymi	PN-EN 943-1 PN-EN 943-2	ISO 7000-2414
	Odzież chroniąca przed ciekłymi chemikaliami w postaci strumienia cieczy pod ciśnieniem lub rozpylonej cieczy	PN-EN 14605
	Odzież zapewniająca ograniczoną skuteczność ochrony przed ciekłymi chemikaliami	PN-EN 13034
	Odzież chroniąca przed cząstkami stałymi	PN-EN ISO 13982-1
Czynniki biologiczne	Odzież chroniąca przed czynnikami infekcyjnymi	PN-EN 14126	ISO 7000-2491
Porażenie prądem	Ubiory przewodzące, noszone podczas pracy pod napięciem prądu naprzemiennego i prądu stałego instalacji elektrycznych	PN-EN IEC 60895
Promieniowanie jonizujące	Urządzenia ochronne przed medycznym diagnostycznym promieniowaniem rentgenowskim	PN-EN 61331–3	ISO 7000-2809
Atmosfera wybuchowa	Odzież ochronna rozpraszająca ładunek elektrostatyczny	PN-EN 1149-5	ISO 7000-2415

Kryteria doboru odzieży ochronnej

Dobierając odzież ochronną należy w pierwszej kolejności zidentyfikować wszystkie zagrożenia występujące w środowisku pracy i dokonać oceny ryzyka zawodowego. Po uwagę należy wziąć również warunki klimatyczne na stanowisku pracy (m.in. temperatura, wilgotność, nasłonecznienie, możliwość wystąpienia opadów atmosferycznych), rodzaj wykonywanej pracy, czas pracy, kompatybilność z innymi środkami ochrony indywidualnej (jeśli są wymagane) i inne specyficzne uwarunkowania, które mogą ujemnie wpływać na stan zdrowia lub samopoczucie pracownika. W celu zapewnienia akceptowalności odzieży niezwykle ważne jest prawidłowe jej dopasowanie do sylwetki pracownika – dobór odpowiedniego rozmiaru, który zapewni komfort i swobodę ruchów.

Zasady użytkowania, przechowywania i konserwacji

Sposób użytkowania, przechowywania i konserwacji odzieży ochronnej podawany jest w instrukcji producenta, dołączanej do każdego sprzedawanego egzemplarza odzieży. Odzież ochronna powinna być przechowywana w odpowiednich warunkach, aby nie dopuścić do osłabienia jej właściwości ochronnych i użytkowych. Zazwyczaj należy ją przechowywać w suchym, wentylowanym pomieszczeniu, z dala od źródeł światła, w stanie rozwieszonym. Okres przechowywania odzieży określany jest przez producenta. Zależy on od trwałości odzieży, a ściślej od czasu zachowania jej właściwości ochronnych i użytkowych.

Konserwacja odzieży ochronnej polega na jej praniu wodnym lub czyszczeniu chemicznym, zgodnie z instrukcją producenta. Należy zwracać uwagę na dopuszczalną liczbę prań, zapewniających zachowanie właściwości ochronnych odzieży. Uszkodzone części odzieży mogą, jeśli jest to dopuszczalne, zostać naprawione, a uszkodzone elementy wymienione na nowe (zamki błyskawiczne, zapięcia). Przeglądy i naprawy powinny być przeprowadzane przez upoważnione osoby lub punkty serwisowe. Wszystkie przeglądy i naprawy oraz działanie konserwacyjne odzieży ochronnej powinny być odnotowywane w specjalnie do tego celu prowadzonej dokumentacji.

Pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia, aby stosowane środki ochrony indywidualnej, w tym odzież ochronna były w dobrym stanie i spełniały wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy.