6-14. Środki ochrony indywidualnej

Ochrona głowy to kluczowy element bezpieczeństwa człowieka w trakcie realizacji prac w budownictwie, górnictwie, alpinizmie przemysłowym, energetyce i wielu innych sektorach przemysłu. Ponadto są wykorzystywane w trakcie aktywności sportowo-rekreacyjnych takich jak jazda na rowerze, na rolkach czy na nartach.

Hełmy powinny być stosowane w sytuacji, gdy istnieje zagrożenie urazu głowy, tj. uderzenia spadających przedmiotów oraz w twarde przedmioty. Mogą też stanowić ochronę dodatkową np. przed czynnikami chemicznymi (substancje żrące, ropopochodne) lub atmosferycznymi (promieniowanie słoneczne). Stosowanie odpowiednio dobranej ochrony głowy jest gwarantem zminimalizowania ryzyka pęknięcia czaszki, urazów mózgu, powierzchownych ran głowy i wielu innych.

Biorąc pod uwagę jedynie ochrony głowy stosowane w warunkach przemysłowych, najbardziej popularne są:

• przemysłowe hełmy ochronne,
• przemysłowe hełmy lekkie oraz
• wysokoskuteczne przemysłowe hełmy ochronne.

6-14. slajd 3

Przemysłowy hełm ochronny (1) jest nakryciem głowy, którego głównym zadaniem jest ochrona górnej części głowy pracownika przed uderzeniami spadających przedmiotów oraz uderzeniami o nieruchome obiekty mogące znajdować się w otoczeniu stanowiska pracy. W zależności od potrzeb może posiadać dodatkowe cechy: właściwości elektroizolacyjne, odporność na rozpryski stopionych metali, odporność na deformację boczną.

Przemysłowy hełm lekki (2) jest nakryciem głowy, które oferuje mniejszą ochronę niż przemysłowe hełmy ochronne, natomiast jest wygodniejszy w użytkowaniu. Wykorzystuje się go głównie w sytuacjach, gdzie ryzyko poważnych urazów jest znikome. Stanowi ochronę przed zagrożeniami, które mogą powodować skaleczenia lub inne powierzchowne urazy. Nie stanowią ochrony przed uderzeniami poruszających się obiektów.

Wysokoskuteczny przemysłowy hełm ochronny (3) jest nakryciem głowy, którego przeznaczeniem jest ochrona zarówno górnej części głowy użytkownika, jak i w innych części głowy niż ciemieniowa przed uderzeniami spadających obiektów o większej energii niż w przypadku hełmów przemysłowych.

W zależności od przeznaczenia hełmy ochronne mogą różnić się od siebie konstrukcją. Niezależnie od różnic można wskazać elementy wspólne, do których należą:

• skorupa, czyli zewnętrzna część hełmu, przyjmująca uderzenia, częściowo pochłaniająca energię uderzenia,
• więźba (lub w przypadku hełmów lekkich wykładzina amortyzująca) czyli wewnętrzna część hełmu przymocowana do skorupy, amortyzująca uderzenia,
• pas główny, który obejmuje głowę użytkowania i umożliwia stabilne osadzenie hełmu na głowie.

Zasady bezpiecznego użytkowania

Przechowywanie

Hełm należy przechowywać zgodnie ze wskazówkami producenta.

Warunki przechowywania przemysłowych hełmów ochronnych mogą w istotny sposób wpływać na ich stan techniczny. Dotyczy to głównie części wykonanych z tworzyw sztucznych np. skorupy i więźby. Nieprawidłowe przechowywanie może prowadzić do utraty właściwości ochronnych, a tym samym stwarzać zagrożenie dla użytkownika. Zgodnie z wytycznymi producenta hełmy powinny być przechowywane w przewiewnych, ciepłych pomieszczeniach o normalnej zawartości wilgoci w powietrzu, z dala od grzejników i innych źródeł ciepła i światła, w atmosferze wolnej od oparów chemicznych.

Czyszczenie

Jeśli producent nie zalecił inaczej, zewnętrzną część skorupy należy spłukać ciepłą (nie gorącą) wodą z łagodnym detergentem i przetrzeć miękką szmatką. Czyszczenie elementów włókienniczych takich jak więźba lub pasek podbródkowy należy wykonywać za pomocą miękkiej szczotki. Suszenie należy wykonać w temperaturze pokojowej, bez narażenia hełmu na działanie promieniowania słonecznego. Elementy, które w trakcie użytkowania (np. potnik) stykają się ze skórą i włosami człowieka, a ich zabrudzenia mogłyby powodować reakcje alergiczne, podrażnienia lub choroby skóry, powinny być wymienione na nowe lub wyczyszczone zgodnie z wytycznymi producenta.

Użytkowanie

• Hełm wykorzystywać zgodnie z jego przeznaczeniem, zadeklarowanym przez producenta.
• Przed pierwszym użyciem hełmu należy: wyregulować obwód pasa głównego, wysokość noszenia oraz długości paska podbródkowego (jeśli należy do wyposażenia).
• Stan techniczny hełmu należy sprawdzać bezpośrednio przed przystąpieniem do pracy oraz okresowo np. co 12 miesięcy. Okresowe kontrole stanu technicznego hełmu wykonywane są przez producenta sprzętu lub przez przeszkoloną, kompetentną osobę np. z zakładu pracy.
• Hełm należy wycofać z użytkowania jeśli: został poddany silnemu uderzeniu, wykazuje oznaki uszkodzenia lub upłynął okres, w trakcie którego producent gwarantuje jego właściwości ochronne.
• Nie wolno wykonywać własnych modyfikacji konstrukcyjnych hełmu.

Kryteria doboru ochron głowy przeznaczonych do celów przemysłowych

Przed dobraniem hełmu należy rozważyć zagrożenia mogące wystąpić w trakcie wykonywania pracy z jego użyciem oraz inne aspekty warunkujące jego właściwy dobór. Są to:

• zagrożenia mechaniczne (np. uderzenia spadającymi przedmiotami, siły ściskające),
• zagrożenia elektryczne (np. kontakt z urządzeniami pod napięciem),
• zagrożenia termiczne (np. rozpryski stopionych metali),
• zagrożenia chemiczne (np. substancje żrące, ropopochodne),
• zagrożenia związane z pracą na wysokości (ryzyko upadku),
• komfort i wygoda użytkowania (np. możliwość regulacji pasa głównego i dopasowanie hełmu do głowy, masa hełmu, wyposażenie w otwory wentylacyjne, wyposażenie w pasek podbródkowy oraz inne indywidualne preferencje użytkownika),
• konieczność współpracy hełmu z innymi środkami ochrony indywidualnej (takimi jak ochronniki słuchu, środki ochrony dróg oddechowych),
• materiał, z którego wykonana jest skorupa hełmu mogący być przyczyną wystąpienia dodatkowych zagrożeń.

Dowiedz się więcej na temat samodzielnej oceny stanu technicznego przemysłowych hełmów ochronnych: http://archiwum.ciop.pl/38425