6-14. Środki ochrony indywidualnej

Sprzęt ochrony układu oddechowego chroni przed zagrożeniami inhalacyjnymi, którymi nazywane są wszystkie czynniki występujące w powietrzu, mogące negatywnie wpływać na stan zdrowia i życia ludzi. W zależności od rodzaju, stężenia oraz czasu narażenia, mogą powodować m.in. ból głowy i brzucha, biegunkę i wymioty, problemy z ostrością widzenia, trudności w oddychaniu, ale także nieodwracalne zmiany w płucach, prowadzące m.in. do nowotworów lub natychmiastowej śmierci. Zagrożenia inhalacyjne występują w życiu zawodowym i prywatnym pod postacią zanieczyszczeń powietrza i niedoboru tlenu. Do czynności powodujących zanieczyszczenie powietrza wymienia się m.in. szlifowanie, spawanie, cięcie, wykonywanie oprysków, prace remontowe i porządkowe. Sprzęt ochrony układu oddechowego dzieli się na sprzęt oczyszczający i izolujący, który stosuje się w zależności od zidentyfikowanego zagrożenia.

Kryteria doboru ochron układu oddechowego
Sprzęt ochrony układu oddechowego należy dobierać przede wszystkim do rodzaju oraz stężenia zagrożenia występującego w powietrzu.

Części twarzowe

Niezależnie od zastosowanego typu, każdy sprzęt skompletowany jest z częścią twarzową, którą może być półmaska, maska, zespół ustnika, hełm lub kaptur. W przypadku półmaski i maski ważnym aspektem jest ich dopasowanie do wymiarów twarzy użytkownika. Tylko szczelne dopasowanie, które zapobiegnie dostawaniu się zanieczyszczeń pod część twarzową, zapewni skuteczną ochronę układu oddechowego.

6-14. slajd 1 

Sprzęt oczyszczający

Sprzęt ten chroni przed zanieczyszczeniami powietrza w formie aerozoli, gazów i par do 1% obj., zatrzymując zanieczyszczenia powietrza w elemencie oczyszczającym. Każdy element oczyszczający występuje w trzech klasach ochrony, gdzie im wyższa klasa filtra tym skuteczniejsza ochrona układu oddechowego. W przypadku pochłaniaczy i filtropochłaniaczy stosuje się także oznaczenie literowe i barwne przypisane do danego rodzaju gazu lub pary substancji chemicznych. Rodzaj i klasę elementu oczyszczającego skompletowanego z odpowiednią częścią twarzową dobieramy stosownie do rodzaju i stężeń zanieczyszczeń występujących w miejscach pracy. W przypadku występowania zanieczyszczeń z udziałem substancji rakotwórczych, mutagennych i reprotoksycznych, bez względu na ich stężenie, należy zawsze stosować sprzęt o możliwie najwyższym stopniu ochrony. Sprzęt oczyszczający może być używany również do ochrony przed czynnikami biologicznymi, występującymi w powietrzu w formie wirusów, bakterii, zarodków grzybów i cząstek alergizujących. W zależności od spełnianej ochrony wyróżnia się sprzęt:

• filtrujący (filtry skompletowane z odpowiednią częścią twarzową, półmaski filtrujące) - ochrona przed aerozolami,
• pochłaniający (pochłaniacze skompletowane z częścią twarzową) – ochrona przed gazami i parami,
• filtrująco pochłaniający (filtropochłaniacze skompletowane z odpowiednią częścią twarzową, półmaski filtrująco-pochłaniające) – ochrona przed aerozolami oraz gazami i parami.

Sprzęt izolujący

Ze względu na wyposażenie sprzętu w niezależne źródło powietrza, jest on przeznaczony do użycia w środowisku, gdzie występuje niedobór tlenu (zawartość tlenu w powietrzu poniżej 18% obj.) oraz zanieczyszczenia gazami i parami o stężeniu powyżej 1% obj. w otoczeniu.

Czyste i bezpieczne powietrze do oddychania dostarczane jest bezpośrednio do strefy oddychania człowieka. Ze względu na źródło powietrza dzieli się on na:

• sprzęt stacjonarny (aparaty wężowe świeżego powietrza, aparaty wężowe sprężonego powietrza) – powietrze dostarczane jest za pomocą węża spoza strefy skażenia,
• autonomiczny (aparaty powietrzne butlowe, aparaty regeneracyjne) – sprzęt wyposażony w własne źródło powietrza lub tlenu, które użytkownik ma cały czas przy sobie.

Zasady bezpiecznego użytkowania ochron układu oddechowego

Każdy użytkownik sprzętu ochrony układu oddechowego powinien zapoznać się z instrukcją użytkowania dostarczoną przez producenta. Podczas codziennego korzystania, jak i w przypadku wszelkich niejasności, należy kierować się wyłącznie zaleceniami producenta. Sprzętu ochrony układu oddechowego nie należy używać po upływie terminu przydatności do użycia. Sprzęt należy skompletować, założyć i uszczelnić przed wejściem do strefy zanieczyszczonej oraz zdjąć tylko po jej opuszczeniu. Nigdy nie zdejmuje się sprzętu z twarzy w środowisku, w którym występują zagrożenia inhalacyjne. Nawet na chwile!

Przechowywanie

Warunki przechowywania wpływają na stan techniczny i skuteczność ochrony sprzętu, dlatego powinno się unikać przechowywania w ciepłym i wilgotnym otoczeniu. Elementy oczyszczające, tj. filtry, pochłaniacze i filtropochłaniacze należy przechowywać w szczelnie zamkniętych opakowaniach. W przypadku ich wielokrotnego użycia, po skończonej pracy, należy zdemontować element z części twarzowej i umieścić, np. w szczelnym woreczku strunowym. W celu kontroli czasu użycia, na woreczkach należy zapisywać daty i czas korzystania z elementów oczyszczających. Sprzęt nowy, ale także używany przechowuje się zawsze poza strefą zanieczyszczoną! Szczegółowe warunki przechowywania sprzętu określane są w instrukcjach użytkowania.

Czyszczenie

Przestrzeń pod częścią twarzową, która ma kontakt z ludzką skórą oraz wydychanym powietrzem, ze względu na ciepłe i wilgotne warunki, jest idealnym środowiskiem do rozwoju mikroorganizmów. Dlatego tak ważne jest, aby po każdy użyciu zdezynfekować części twarzowe w sposób określony w instrukcji użytkowania. Sprzęt wielokrotnego użycia powinien być używany tylko przez jedną (tą samą) osobę.

Konserwacja

Przed każdym użyciem sprzętu należy sprawdzić stan techniczny. Nie powinny być widoczne żadne zniekształcenia, ubytki czy pęknięcia. Wszystkie uszkodzenia uniemożliwiają szczelne dopasowanie sprzętu do twarzy, co skutkuje brakiem skutecznej ochrony. Elementy filtrujące wymienia się za każdym razem, kiedy opory oddychania wzrosną, tak że niemożliwe staje się ich dalsze wykorzystywanie. Dodatkowo sprzęt powinien podlegać regularnym sprawdzeniom pod kątem uszkodzeń i ważności daty przydatności do użycia. Kontroli podlegają wszystkie elementy sprzętu, m.in. elementy oczyszczające, korpusy części twarzowych, taśmy nagłowia, uszczelnienia, węże doprowadzające świeże powietrze, butle powietrzne. W sprzęcie z wymuszonym przepływem powierza i ze wspomaganiem przepływu powietrza należy sprawdzać poziom naładowania baterii w dmuchawie, a w aparatach butlowych - poziom naładowania butli.

6-14. slajd 2