6-11. Czynniki biologiczne

Uwalniane do powietrza cząstki ciała i wydaliny pajęczaków, owadów i skorupiaków mogą być przyczyną zawodowej astmy oskrzelowej, alergicznego nieżytu nosa, zapalenia skóry i spojówek. Szczególne zagrożenie dla rolników, magazynierów, pracowników przemysłu spożywczego i innych osób narażonych na pyły organiczne stanowią cztery gatunki roztoczy „przechowalnianych”, które porażają różne produkty spożywcze: rozkruszek mączny (Acarus siro), rozkruszek drobny (Tyrophagus putrescentiae), roztoczek owłosiony (Lepidoglyphus destructor) i roztoczek domowy (Glycyphagus domesticus). Źródłem chorobotwórczych alergenów mogą być również niektóre owady żerujące na zmagazynowanych produktach rolnych - takie jak wołek zbożowy (Sitophilus granarius) lub mącznik młynarek (Tenebrio molitor), a także owady udomowione - pszczoły (Apis mellifica) i jedwabniki morwowe (Bombyx mori).

U leśników i drwali spotyka się przypadki alergii oddechowej i skórnej na włoski parzące, wydaliny i wydzieliny gąsienic niektórych gatunków motyli - szkodników drzewostanów: brudnicy nieparki (Lymantria dispar), znamionówki (Orgyia pseudotsugata), kuprówki rudnicy (Euproctis chrysorrhoea) i korowódki sosnowej (Thaumetopoea pinivora). Objawy alergiczne obserwowano też u osób zatrudnionych przy wyrobie przetworów spożywczych ze skorupiaków - krabów (Chionoecetes opilio) i homarców (Nephrops norvegicus).

Niektóre stawonogi mogą czynnie atakować ludzi w środowisku pracy (głównie rolników i leśników), co może powodować reakcje zapalne skóry i objawy ogólne, a niekiedy również wszczepienie chorobotwórczych zarazków. Do grupy tej należą liczne kleszcze  (6-11. slajd 18), drobne roztocze, jadowite pająki, komary, muchy piaskowe.

6-11. slajd 18

Rybacy morscy i marynarze narażeni są na porażenie jadem ryb, zwłaszcza płaszczek (Dasyatidae), ryb głowaczowatych (Scorpaenidae) oraz ryb okoniokształtnych (Trachinidae, Chaetodontidae), natomiast rolnicy, plantatorzy i leśnicy w strefie klimatu ciepłego zagrożeni są przez liczne gatunki jadowitych węży.

Duże znaczenie ma bierne uczulenie na alergeny zwierząt kręgowych, najczęściej poprzez wdychanie aerozoli zawierających te alergeny zwierzęce, a niekiedy także przez skórę. Tak na przykład, u pracowników wytwarzających mączkę rybną i konserwy z łososia stwierdzano przypadki astmy i AZPP w wyniku uczulenia na pył, lub aerozol kropelkowy zawierający białko ryb. Hodowcy ptaków i pracownicy kombinatów drobiarskich narażeni są na wdychanie pyłów zawierających alergizujące cząstki pierza, naskórka, wydzielin i wydalin ptaków. Znaną jednostką chorobową jest „płuco hodowcy ptaków”, stanowiące specyficzną formę AZPP, powstałą w wyniku uczulenia na białko ptasie. Choroba ta jest najczęstsza u hodowców gołębi i papużek falistych, ale występuje również u osób mających zawodowy kontakt z kurami, kaczkami, indykami i bażantami.

Alergeny ssaków występują w uwalniających się do powietrza cząstkach naskórka, sierści i kału oraz w kropelkach śliny, mleka i moczu. Największe znaczenie mają alergeny białkowe wytwarzane przez gryzonie laboratoryjne, które są przyczyną specyficznego zespołu, określonego jako LAA (Laboratory Animal Allergy).

Choroba ta, charakteryzuje się występowaniem astmy oraz odczynami zapalnymi nosa, spojówek i skóry. Pojawia się ona najczęściej w wyniku kontaktu ze szczurami i myszami, rzadziej po kontakcie ze świnkami morskimi i królikami. Wśród rolników najczęściej stwierdza się uczulenie na alergeny naskórka i sierści krów oraz mocz świń. Zawodową astmę oskrzelową stwierdzono również u robotników wyrabiających pędzelki z sierści różnych zwierząt, u pracowników ogrodów zoologicznych stykających się ze zwierzętami egzotycznymi, u pracowników zakładów cukierniczych wdychających mleko w proszku zawierające alergizujący składnik - alpha-laktalbuminę, u pracowników zakładów produkujących sproszkowaną masę jajeczną oraz u pracowników przemysłu farmaceutycznego w rezultacie wdychania sproszkowanych enzymów (pepsyna, trypsyna), otrzymanych z różnych organów ssaków.