6-7. Oświetlenie elektryczne

Natężenie oświetlenia mierzy się przyrządem pomiarowym zwanym luksomierzem, który wyposażony jest w fotoelektryczne ogniwo krzemowe, a jego czułość względna dopasowana jest do czułości względnej oka ludzkiego V(l). Natężenie oświetlenia na powierzchni światłoczułej ogniwa zależy od kosinusa kąta padania promieni na tę powierzchnię. W pomieszczeniu zamkniętym część strumienia odbitego od ścian może padać na ogniwo pod bardzo dużym kątem, powodując znaczny systematyczny błąd pomiaru. Dlatego też obudowa ogniwa fotoelektrycznego ma taką konstrukcję, która pozwala na zmniejszenie tego błędu. Mówi się wówczas, że ogniwo ma korekcję przestrzenną. Dobrej klasy luksomierze mają standardowo taką korekcję wbudowana w ogniwo pomiarowe. Miernik jest wyskalowany w luksach (lx) tak, że bezpośrednio jest odczytywana wartość natężenia oświetlenia w danym (mierzonym) punkcie. Pomimo, że sposób pomiaru jest bardzo prosty, to pomiary wykonywane przez osoby niewyszkolone mogą być obarczone dużymi błędami pomiarowymi, o ile w czasie wykonywania pomiarów nie będą zachowane warunki, od których zależy prawidłowość wskazań luksomierza. Do najistotniejszych warunków dokładności pomiarów luksomierzem należą:

• okresowe wzorcowanie luksomierza (z upływem czasu prąd fotoelektryczny ogniwa może ulegać znacznym zmianom przy tym samym natężeniu oświetlenia) - co obejmują badania metrologiczne niezbędne przy wydawaniu świadectwa,
• niezasłanianie przez badającego ogniwa fotoelektrycznego w czasie pomiaru (ogniwo musi być połączone z miernikiem za pomocą przewodu o długości około 1 m.) (rys. 27).

Rys. 27. Przykład luksomierza

Pomiary natężenia oświetlenia wykonuje się na płaszczyźnie roboczej, dlatego podstawową kwestią jest ustalenie tej płaszczyzny. Najczęściej płaszczyzna robocza jest płaszczyzną poziomą na wysokości wykonywanej pracy wzrokowej. W sytuacji, gdy płaszczyzną pracy wzrokowej jest płaszczyzna pionowa lub pochyła, wówczas płaszczyzna robocza odpowiada płaszczyźnie pracy wzrokowej, a pomiary wykonuje się odpowiednio w płaszczyźnie pionowej lub pochyłej (np. na półkach bibliotecznych czy pulpitach sterowniczych). W strefach komunikacyjnych, na schodach oraz w pomieszczeniach sanitarnych przyjmuje się płaszczyznę roboczą na wysokości podłogi (schodów).