6-5. Pole elektromagnetyczne

6-5.4. Skutki oddziaływania pola elektromagnetycznego na ludzi i obiekty materialne

6-5.4.3. Pośrednie oddziaływanie pola elektromagnetycznego na obiekty materialne

Pole-EM może stwarzać zagrożenia dla ludzi także na skutek oddziaływania energii elektromagnetycznej zaabsorbowanej w infrastrukturze technicznej, które może stać się przyczyną m.in. [5, p.1, p2]:

  • zakłóceń pracy urządzeń i instalacji elektrycznych (w tym elektronicznych)
  • zagrożeń balistycznych, rozumianych jako zagrożenia powodowane gwałtownym przemieszczaniem się przedmiotów ferromagnetycznych w PMS
  • detonacji urządzeń elektrowybuchowych (detonatorów), wywołanej przez indukowane w nich prądy elektryczne lub ładunki elektrostatyczne
  • pożarów lub eksplozji związanych z zapłonem materiałów palnych, zainicjowanym przez elektryczne wyładowania iskrowe, spowodowane zaindukowanym polem-E lub ładunkami elektrostatycznymi.

Wymagania dotyczące zapobiegania zagrożeniom wynikającym z oddziaływania silnego pola-EM na urządzenia i instalacje są określone w normach z zakresu kompatybilności elektromagnetycznej (EMC). Wymagane jest m.in. aby konstrukcja urządzeń elektrycznych zapewniała ich odpowiednią odporność na oddziaływanie pola-EM o parametrach typowych dla miejsca ich zamierzonego użytkowania, a także aby informować o możliwych zagrożeniach wszystkie osoby przebywające (mogące przebywać) w pobliżu źródła pola-EM.

Zakłócenia funkcjonowania urządzeń elektronicznych mogą stwarzać różnorodne zagrożenia, szczególnie dla użytkowników implantowanych lub noszonych na ciele urządzeń elektronicznych (medycznych lub niemedycznych) [p.11, p.12]. Zagrożenia mogą powstawać również wskutek oddziaływania silnego pola-EM na implantowane lub nasobne obiekty mechaniczne.

NoP_M6-5_slajd_13

6-5. slajd 13

Pośrednie oddziaływanie pola-EM przejawia się również w postaci prądów kontaktowych przepływających przez organizm człowieka, który dotyka obiektu o innym potencjale elektrycznym (jeśli ta różnica potencjału wynika z oddziaływania pola-EM) [16]. Prądy kontaktowe powstające przy oddziaływaniu pola-EM o częstotliwości do ok. 100 MHz mogą wywołać termiczne uszkodzenie ciała, a przy oddziaływaniu pola-EM o częstotliwościach do ok. 100 kHz również stymulację tkanek elektrycznie pobudliwych (mięśniowej i nerwowej) i odczucia bólu. Jeśli człowiek zbliża się do przewodzącego obiektu znajdując się w silnym polu-EM, to różnica potencjału elektrycznego między nimi może być na tyle duża, aby wywołać również wyładowanie iskrowe między nimi (z możliwością wywołania bólowej percepcji u pracownika i rozproszenia jego uwagi, zakłóceń elektromagnetycznych w urządzeniach elektronicznych, z którymi pracownik jest w kontakcie, a również spowodowania wybuchu lub zapłonem atmosfer palnych lub wybuchowych w środowisku pracy).

Rozkład przestrzenny prądów kontaktowych przepływających w organizmie zależy od częstotliwości pola-EM, wymiarów dotykanego obiektu i organizmu człowieka oraz wielkości powierzchni jaką się stykają. Prądy kontaktowe o odczuwalnych natężeniach mogą powstawać głównie wówczas, gdy dotykane są obiekty o dużych rozmiarach.

NoP_M6-5_slajd_14

6-5. slajd 14