6-4. Drgania mechaniczne (wibracje)

Minimalizowanie zagrożeń powodowanych drganiami mechanicznymi może być realizowane różnymi metodami. Najogólniej metody te można podzielić na techniczne i organizacyjno-administracyjne (6-4. slajd 27).

6-4. slajd 27 

Grupa metod technicznych obejmuje:

• minimalizowanie drgań u źródła ich powstawania (zmniejszenie wibroaktywności źródeł),
• minimalizowanie drgań na drodze ich propagacji,
• automatyzację procesów technologicznych i zdalne sterowanie źródłami drgań,
• dodatkowe układy redukcji drgań,
• aktywną redukcję drgań.

Zmniejszenie wibroaktywności źródeł można osiągnąć, ingerując w ich konstrukcję (minimalizacja luzów, poprawa wyrównoważenia elementów wirujących, eliminacja wzajemnych uderzeń elementów współpracujących i ich właściwy montaż, właściwe mocowanie maszyn do podłoża – fundamentowanie itp.) [1, 4].

Tłumienie drgań na drodze ich propagacji uzyskuje się np. przez wprowadzanie dylatacji między fundamentami maszyn i urządzeń a otoczeniem, stosowanie materiałów wibroizolacyjnych w różnej postaci (maty, podkładki, specjalne wibroizolatory), a także przez stosowanie środków ochrony indywidualnej (6-4. slajd 28). Najczęściej stosowanym środkiem ochrony indywidualnej przed drganiami są rękawice antywibracyjne, które nie tylko ograniczają drgania transmitowane z narzędzi do rąk operatora, lecz także zabezpieczają ręce przed niską temperaturą i wilgocią, które potęgują skutki oddziaływania drgań, przyspieszając rozwój zespołu wibracyjnego (6-4. slajd 29, 6-4. slajd 30).

6-4. slajd 28 

6-4. slajd 29 

6-4. slajd 30

Wprowadzanie automatyzacji procesów technologicznych i zdalnego sterowania źródłami drgań umożliwia oddalenie pracowników z obszarów zagrożonych drganiami mechanicznymi i eliminuje ich oddziaływanie na organizm pracownika.

Poprzez przyłączanie do drgających obiektów dodatkowych układów mechanicznych takich jak np. dynamiczne eliminatory drgań, możliwe jest ograniczenie amplitudy ich drgań. Ponieważ eliminatory drgań wymagają dostrojenia ich do konkretnej częstotliwości (wąskiego zakresu częstotliwości), takie rozwiązania stosowane są dla maszyn i urządzeń stacjonarnych generujących drgania ustalone lub zbliżone do ustalonych.

Metody aktywnej redukcji drgań należą do najbardziej nowoczesnych i efektywnych sposobów ograniczania lub eliminowania drgań mechanicznych. Redukcję drgań tymi metodami uzyskuje się poprzez zastosowanie w miejscach zagrożonych drganiami dodatkowych układów mechanicznych – sterowanych źródeł drgań. Aktywne sterowanie zapewnia dostosowywanie się ich na bieżąco do warunków (drgań wytwarzanych przez urządzenie), tak by działając w przeciwfazie uzyskiwać jak największy efekt redukcji w każdej chwili.

Ograniczenie zagrożeń drganiami mechanicznymi przez stosowanie metod organizacyjno-administracyjnych to głównie:

• skracanie czasu narażenia na drgania w ciągu zmiany roboczej
• wydzielanie specjalnych pomieszczeń do odpoczynku
• przesuwanie do pracy na innych stanowiskach osób szczególnie wrażliwych na działanie drgań
• szkolenia pracowników w celu uświadomienia ich o występujących zagrożeniach powodowanych ekspozycją na drgania oraz w zakresie możliwie bezpiecznej obsługi maszyn i narzędzi.

Metody organizacyjno-administracyjne powinny być stosowane zwłaszcza tam, gdzie nie ma możliwości ograniczenia zagrożeń metodami technicznymi.

W minimalizacji zagrożeń drganiami mechanicznymi niebagatelną rolę odgrywa także profilaktyka medyczna. Ma ona przede wszystkim na celu zapobieganie zatrudnieniu na stanowiskach z dużym narażeniem na drgania mechaniczne, osób, u których stan czynnościowy organizmu odbiega od normy. Zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu pod wpływem drgań mogą się pogłębiać, a u osób wrażliwych na drgania mogą szybko pojawić się nowe, prowadzące do trwałych zmian chorobowych. Wszystkie osoby pracujące w warunkach zwiększonego narażenia na drgania powinny być poddawane badaniom okresowym w celu możliwie wczesnego wykrycia ewentualnych zmian chorobowych i przesunięcia ich na stanowiska pracy bez narażenia na drgania.

W praktyce, w walce z zagrożeniami powodowanymi drganiami mechanicznymi najlepsze rezultaty daje stosowanie kilku wymienionych metod jednocześnie. 

6-4. slajd 31