6-4. Drgania mechaniczne (wibracje)

Narażenie na drgania mechaniczne przenoszone do organizmu przez kończyny górne powoduje głównie zmiany chorobowe w układach:

• krążenia (naczyniowym),
• nerwowym,
• kostno-stawowym.

Badania epidemiologiczne wykazały ścisły związek przyczynowy między występowaniem u pracowników zmian chorobowych w wymienionych układach a warunkami pracy. Stąd zespół tych zmian, zwany zespołem wibracyjnym, został uznany w wielu krajach, w tym również w Polsce, za chorobę zawodową.

Według danych statystycznych zespół wibracyjny stanowi w Polsce 0,5% wszystkich rejestrowanych chorób. Rzeczywista liczba przypadków tej choroby może być znacznie większa ze względu na ograniczoną w tym obszarze diagnostykę medyczną.

Zespół wibracyjny może mieć postać naczyniową, kostno stawową lub mieszaną [6, 7, 8, 9]. Do niedawna najczęściej rejestrowaną postacią zespołu wibracyjnego była tzw. postać naczyniowa, charakteryzująca się napadowymi zaburzeniami krążenia krwi w palcach rąk. Występujące wówczas napadowe skurcze naczyń krwionośnych objawiają się blednięciem opuszki jednego lub kilku palców. Stąd pochodzi jedno z potocznych określeń tej postaci zespołu wibracyjnego - „choroba białych palców”. W ostatnich latach coraz częściej rozpoznawane są zmiany w układzie kostno-stawowym ręki powstające głównie na skutek działania drgań o częstotliwościach mniejszych od 30 Hz. Obserwuje się m.in. zniekształcenia szpar stawowych, zwapnienia torebek stawowych, zmiany okostnej, zmiany w utkaniu kostnym (6-4. slajd 10, 6-4. slajd 11, 6-4. slajd 12).

6-4. slajd 10 

6-4. slajd 11

6-4. slajd 12 

Zmiany w układzie nerwowym powstałe na skutek działania drgań przez kończyny górne to głównie zaburzenia czucia dotyku, wibracji, temperatury, a także dolegliwości w postaci drętwienia czy mrowienia palców i rąk. Jeżeli narażenie na drgania jest długotrwałe, zmiany pogłębiają się, prowadząc do obniżenia zdolności do pracy i innych czynności życiowych.

Zmiany w układzie kostno-stawowym ręki powstają głównie na skutek drgań o częstotliwościach mniejszych od 30 Hz. Obserwuje się m.in. zniekształcenia szpar stawowych, zwapnienia torebek stawowych, zmiany okostnej, zmiany w utkaniu kostnym.

Na drgania mechaniczne działające na organizm człowieka przez kończyny górne narażeni są głównie operatorzy ręcznych narzędzi mechanicznych z napędem, szczególnie narzędzi wibracyjnych. stosowanych powszechnie w przemyśle maszynowym, hutniczym, stoczniowym, przetwórczym, a także w leśnictwie, rolnictwie, kamieniarstwie, górnictwie i budownictwie. Obszar potencjalnego zagrożenia pracowników tym rodzajem drgań jest bardzo rozległy.