5-2. Psychologia organizacji i zarządzania – przywództwo, konflikty, zachowania organizacyjne, negocjacje, motywacja do pracy, systemy zarządzania

Zagadnienie motywacji stanowi niezwykle ważną problematykę w teorii zarządzania przede wszystkim dlatego, że motywowanie pracowników i projektowanie odpowiednich systemów motywacyjnych jest jednym z istotnych warunków sukcesu organizacji.

Termin „motywacja” pochodzi od łacińskiego słowa movere – „poruszać” i oznacza ogół czynników, które aktywizują, utrzymują i ukierunkowują zachowania na osiągnięcie określonych celów. Warto zaznaczyć, że sformułowanie „ogół czynników” wskazuje na potrzebę motywowania poprzez cały zbiór zintegrowanych zabiegów zmierzających do zaangażowania psychicznego pracownika w proces pracy. Owo zaangażowanie, czy też chęć robienia czegoś, zależy od możliwości zaspokojenia potrzeb jednostki przez określone działania. Stąd u założeń każdego systemu motywacyjnego leży odpowiedź na pytanie o istotę natury człowieka, a ściśle mówiąc o określenie powodów, dla których ludzie zdolni są do podejmowania wysiłku pracy.

Motywację można pobudzać różnymi sposobami - zagrażając temu, co człowiek już osiągnął (motywacja negatywna), lub tworząc warunki umożliwiające pełniejsze urzeczywistnienie celów pracownika, przez wykorzystanie dodatnich bodźców motywacyjnych (motywacja pozytywna). Motywacja negatywna bazuje na lęku, który w poczuciu zagrożenia pobudza do pracy. Motywacja pozytywna opiera się na stwarzaniu pracownikowi perspektyw pełniejszego urzeczywistnienia jego interesów, w miarę spełniania oczekiwań pracodawcy.

Mechanizm motywacyjny ma związek głównie ze strukturą potrzeb. Potrzeba – fizjologiczny lub psychologiczny brak czegoś, który sprawia, że określone rezultaty stają się atrakcyjne – stanowi punkt wyjścia. Jej niezaspokojenie wywołuje stan napięcia, który wzbudza w człowieku pewne dążenia do poszukiwania sposobu zaspokojenia określonego pragnienia. To z kolei motywuje jednostkę do działania, np. do pracy, którego rezultaty doprowadzą do złagodzenia napięcia.