4-8. Zmiany klimatu – nowe wyzwania na stanowiskach pracy

Warunki środowiskowe wpływają na organizm człowieka, zarówno w sferze odpowiedzi fizjologicznych, ale także i psychomotorycznych.

Podczas ekstremalnych upałów oraz ekspozycji na wysoką temperaturę grożą nam poważne problemy zdrowotne, takie jak wyczerpanie cieplne czy udar cieplny. Występowanie fal upałów oraz ekspozycja na wysoką temperaturę przez dłuższy czas mogą powodować u pracowników [11]:

• poważne problemy zdrowotne,
• zwiększać ryzyko urazów spowodowanych zmęczeniem, brakiem koncentracji, podejmowaniem złych decyzji (obniżenie sprawności psychomotorycznej),
• spadek wydajności,
• zwiększony poziom stresu,
• większe narażenie na chemikalia na przykład podczas pracy
  z rozpuszczalnikami i innymi substancjami lotnymi.

 Najczęściej zgłaszanymi zaburzeniami fizjologicznymi były [11]:

• obfite pocenie się
• zmęczenie
• odwodnienie (zmniejszenie ilości wydalanego moczu i zmiana jego koloru)
• bóle głowy
• wysoka temperatura ciała
• nudności
• krwawienie z nosa
• utrata koordynacji.

Wyniki badań naukowych wykazały, iż warunki środowiskowe, w których WBGT > 32°C zmniejszają zdolność do wykonywania pracy fizycznej, sprawność psychomotoryczną i funkcje poznawcze [12]. Wpływa to negatywnie na produktywność i bezpieczeństwo pracy, a także zwiększa ryzyko występowania problemów zdrowotnych.

Zaobserwowano także, że temperatura środowiska pracy ma wpływ na stan nawodnienia pracowników. Ryzyko odwodnienia jest 9,305 razy wyższe w temperaturze środowiska pracy ≥ 28 °C WBGT niż w temperaturze < 28 °C WBGT [13, 14].

W związku z obserwowanymi zmianami klimatu szczególnie należy zwrócić uwagę na osoby, które z powodu charakteru wykonywanej pracy dużo przebywają na otwartej przestrzeni (np.: rolnicy, ogrodnicy, leśnicy, budowlańcy oraz pracownicy przemysłu wydobywczego). Niekiedy bardzo trudno jest dotrzeć do tych pracowników z informacjami o zagrożeniu (nt. obciążenia cieplnego/stresu cieplnego), bo są to najczęściej osoby samo się zatrudniające. Na niekorzystne warunki mikroklimatu narażone są także osoby pracujące w pomieszczeniach bez klimatyzacji (w tym również w biurach), w których/gdzie na panujące warunki mogą mieć wpływ parametry środowiska zewnętrznego.

W ostatnim czasie często występowały w Polsce tzw. fale upałów. Ekstremalne upały/fale upałów to anomalia pogodowa uznawana za najgroźniejsze dla życia zjawisko pogodowe, mimo że nie tak dramatyczna jak huragany czy powodzie. Według Światowej Organizacji Metrologicznej [8] ekstremalne upały to śmiertelna pułapka w Europie. W 2003 roku ponad 70 000 zgonów odnotowano właśnie w związku z panującą wysoką temperaturą [15-17].

W przypadku zgonów z powodu wysokiej temperatury wiek pracownika ma ogromne znaczenie. Wraz z wiekiem pogarsza się tolerancja gorąca, ze względu na pogorszenie sprawności procesów termoregulacyjnych. Osoby starsze zaczynają się pocić później niż młodsze, dlatego u osób starszych w większym stopniu podnosi się zarówno temperatura wnętrza ciała, jak i średnia ważona temperatura skóry. W związku z mniejszym poceniem się (po 40 r. ż.) dochodzi do większego (niż u osób młodszych) rozszerzenia naczyń obwodowych i większego przyśpieszenia akcji serca, co jest wskaźnikiem większego kosztu fizjologicznego pracy [18,19]. Według Millyard i in. [20] u osób po 50 r. ż. akumulacja ciepła jest 1.3 - 1.8-krotnie wyższa w porównaniu do grupy 19-30 latków.