4-1. Fizjologia, higiena i medycyna pracy oraz ich udział w kształtowaniu warunków pracy

Prócz aspektów fizjologicznych w kształtowaniu ergonomicznych warunków pracy ważną rolę odgrywają czynniki higieniczne, w tym szczególnie higiena i medycyna pracy  (4-1. slajd 14).

4-1. slajd 14 

Bezpieczne dla zdrowia warunki pracy to jeden z poważniejszych problemów w medycynie zapobiegawczej. Według szacunkowych danych WHO każdego roku na świecie około 300 mln osób ulega wypadkom, z tego 10% ulega wypadkom ciężkim. Rocznie rozpoznawanych jest do 150 mln nowych przypadków chorób związanych z warunkami pracy. Kilkadziesiąt milionów pracowników jest narażonych na działanie substancji o udowodnionym epidemiologicznie działaniu rakotwórczym. Szacuje się, że kilkaset milionów mieszkańców Ziemi doznało trwałego uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Ta, z konieczności, pobieżna statystyka dobitnie świadczy o randze problemu.

Higiena pracy zajmuje się badaniem wpływu czynników środowiska pracy na zdrowie zatrudnionych. Środowisko pracy jest pojęciem bardzo szerokim i obejmuje praktycznie wszystkie branże zawodowe. W zależności od charakteru stanowiska pracy mamy do czynienia z różnego typu zagrożeniami.

W ocenie zagrożenia zdrowia na stanowisku pracy można mówić o występowaniu czynników niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych. Ich charakterystyka zostanie omówiona w innej części opracowania. W tym miejscu należy wymienić przede wszystkim czynniki fizyczne, do których należą:

• pyły,
• drgania mechaniczne (wibracje), 
• mikroklimat gorący,
• mikroklimat zimny,
• promieniowanie podczerwone, 
• promieniowanie nadfioletowe, 
• promieniowanie laserowe, 
• pole magnetyczne stałe, pole elektryczne i magnetyczne o częstotliwości przemysłowej, 
• pole elektromagnetyczne z zakresu 1 kHz - 300 GHz, 
• nieprawidłowe oświetlenie.

W ocenie powyższych zagrożeń należy zwrócić uwagę na ustalenia zawarte w rozporządzeniu ministra zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U nr 33, poz. 166), w którym podane są zasady i częstotliwość badań wykonywanych w zakładach pracy.

Istotną rolę w ocenie obciążeń i zagrożeń dla zdrowia pracownika występujących na stanowisku pracy odgrywa także analiza charakteru wykonywanej pracy. Bierze się w niej pod uwagę obciążenie fizyczne (dynamiczne, statyczne, monotypię ruchów) i ocenia jego poziom. Przy obciążeniu dynamicznym podaje się również wartość wydatku energetycznego netto na zmianę roboczą. Oprócz tego dokonuje się oceny obciążenia psychicznego, uwzględniając przeciążenie, niedociążenie oraz monotonię w czasie wykonywanej pracy.