3-8. Metodyka badań parametrów antropometrycznych z zastosowaniem skanerów 3D

Dane antropometryczne i sensoryczne mają szerokie zastosowanie na etapie projektowania stanowisk pracy, ich modernizacji i dostosowania do możliwości i potrzeb konkretnego pracownika lub wybranej grupy pracowników. Dane te wykorzystywane są także w różnych badaniach naukowych (Muzhikov i in. 2018) i zastosowaniach praktycznych (Rhie i in. 2017) na całym świecie (Sadeghi i in. 2015, Khadem i in. 2014). Ponadto dane tego typu są przetwarzane z zastosowaniem różnych algorytmów pozwalających na ich powszechne wykorzystanie (Albin 2017, Brolin i in. 2017).

Najbardziej powszechnym źródłem danych antropometrycznych i sensorycznych są normy zarówno krajowe (PN-90/N-08000), jak i międzynarodowe (PN-EN 547-3+A1:2010). Dane tego typu są także publikowane jako osobne pozycje literaturowe możliwe do wykorzystania przez potencjalnego użytkownika zarówno w Polsce (Gedliczka A. 2001, Nowak E. 2000) jak i na całym świecie (Diffrient N. i in. 1990). W przypadku danych antropometrycznych zawartych w normach mogą być one także bardziej szczegółowe np. mogą dotyczyć zasięgu kończyn górnych (PN-80/N-08001) czy zakresu ruchu w obszarze kończyn dolnych (PN-81/N-08002).

Spośród zagranicznych źródeł literaturowych na szczególną uwagę zasługuje publikacja amerykańska Humanscale 1/2/3, zawierająca oprócz danych antropometrycznych także dane biomechaniczne oraz inne dane dotyczące dostosowania stanowiska pracy, w tym między innymi wiele danych ergonomicznych (Diffrient N. i in. 1990).

Najnowsze dane antropometryczne populacji polskiej opracowano w 2000 roku (Gedliczka A. 2001, Nowak E. 2000). Dane te były danymi opracowanymi na podstawie badań oraz prognozy wynikającej ze zmiany wymiarów antropometrycznych w okresie ostatnich lat poprzedzających rok 2000. Podobnie jest w przypadku danych zawartych w normach (np. PN-EN 16186-1:2015-01, PN-EN 547-3+A1:2010, PN-EN ISO 14738:2009, PN-EN ISO 15535:2013-04), w tym także bardziej szczegółowych (PN-EN 547-3+A1:2010). Dane te, pomimo wnikliwej analizy i prognoz zmian parametrów nie uwzględniają zmian wynikających z rozwoju psychofizycznego społeczeństwa zarówno polskiego jak i europejskiego.

Wykorzystanie nowoczesnej aparatury pomiarowej do pomiaru parametrów antropometrycznych, takiej jak skanery 3D (PN-EN ISO 20685-2:2017-05), pozwala na ograniczenie błędów wynikających z przeprowadzania pomiarów przez różnych badaczy, a także umożliwia jednoczesną rejestrację i wyznaczenie bardzo wielu parametrów antropometrycznych (PN-EN ISO 20685-1:2019). Dodatkowo skany zarejestrowanych osób badanych mogą być wykorzystane w przyszłości do wyznaczenia dodatkowych wartości parametrów antropometrycznych bez konieczności prowadzenia ponownych badań oraz angażowania osób badanych i badających. Prowadzenie badań z zastosowaniem skanerów 3D ma także taką zaletę, że kontakt z osobą badaną może być znacznie ograniczony i niezbędny tylko na etapie przygotowania do przeprowadzenia skanowania. Porównanie możliwości wykonywania pomiaru parametrów antropometrycznych w sposób tradycyjny oraz z zastosowaniem skanów 3D przedstawiono w tabeli (slajd 1).

3-8. slajd 1