3-5. Projektowanie wskaźników i elementów sterowniczych

3-5.6. Umiejscowienie i rozmieszczenie wskaźników i elementów sterowniczych zgodnie z PN-EN 894-4

Projektowanie wskaźników i elementów sterowniczych powinno zapewniać ergonomiczne i intuicyjne użytkowanie, dostosowane do pozycji operatora (siedzącej, stojącej lub zmiennej). Norma PN-EN 894-4:2010 przedstawia procedurę ich rozmieszczenia oraz klasyfikację stref obsługi i widzenia.

(3-5. slajd 22)

3-5. slajd 16

Umiejscowienie wskaźników

Wskaźniki wizualne powinny znajdować się w naturalnym polu widzenia operatora, które ograniczone jest zakresem obserwacji wzrokowej. Wyróżnia się trzy strefy:
- A – zalecana (najlepsza widoczność),
- B – akceptowalna,
- C – niezalecana.
Rodzaje zadań wizualnych :
- Wykrywanie – system sam informuje operatora (np. sygnał ostrzegawczy),
- Nadzorowanie – operator samodzielnie wyszukuje informacje.
Strefy sterowania (zasięg kończyn górnych i dolnych operatora):
- A′ – zalecana,
- B′ – akceptowalna,
- C′ – niezalecana.
Oś stref pokrywa się z naturalną linią widzenia, która przebiega 15–30° poniżej poziomu wzroku.
Elementy o wysokim priorytecie (często używane, kluczowe dla bezpieczeństwa) należy umieszczać w strefach A i A′. Elementy o mniejszym znaczeniu mogą znajdować się w strefach B/B′, a rzadko używane – w C/C′.

Klasyfikacja priorytetów

Elementy dzielimy na:

Podstawowe – bezpieczeństwo, szybkość, częstotliwość użycia (strefy A i A′),
Drugorzędne – mniej ważne, używane okresowo (strefy B i B′),
Niskiego priorytetu – np. regulacja temperatury, używane sporadycznie (strefy C i C′).

Dla każdego elementu należy określić wymagania zadaniowe: dokładność, prędkość, siła, częstość użycia i ważność operacji.

Rozmieszczenie i odstępy między elementami sterowniczymi

Odstępy zalecane należy stosować zwłaszcza między elementami o wysokim priorytecie, aby uniknąć pomyłek i zwiększyć komfort obsługi.

Tabela minimalnych odstępów wg PN-EN 894-4 :2010:

	Przyciski	Łączniki	Elementy obrotowe	Wybieraki	Pokrętła skokowe
Przyciski	–	13 mm	13 mm	13 mm	13 mm
Łączniki przerzutowe	13 mm	–	19 mm	19 mm	13 mm
Elementy obrotowe	13 mm	19 mm	–	25 mm	19 mm
Wybieraki obrotowe	13 mm	19 mm	25 mm	–	19 mm
Pokrętła skokowe	13 mm	13 mm	19 mm	19 mm	–

Zasada kolejności: Elementy używane w stałej sekwencji powinny być rozmieszczone zgodnie z tą kolejnością – zwiększa to szybkość reakcji operatora i ogranicza liczbę błędów.