3-4. Metodyka badań i stosowania miar antropometrycznych

Projektowanie ergonomiczne powinno iść w parze z projektowaniem technicznym, a nawet je wyprzedzać – po to, by zapewnić skuteczne dostosowanie struktury technicznej do możliwości i ograniczeń człowieka. Kluczową rolę w tym procesie odgrywają dane antropometryczne użytkowników.

Etapy projektowania z uwzględnieniem antropometrii:

Etap 1: Założenia projektowe

• Dane antropometryczne są podstawą przy projektowaniu przestrzeni roboczej.
• Tworzy się rysunki (np. w skali 1:10 lub 1:5), które ilustrują parametry ludzkiego ciała lub całe sylwetki.
• Wyróżnia się podstawowe poziomy funkcjonalne (dla pozycji stojącej i siedzącej):
• • Pozycja stojąca: wysokość oczu, barków, łokci, krocza, górny i dolny zasięg rąk.
  • Pozycja siedząca: dodatkowo wysokość podkolanowa, grubość uda, wysokość lędźwiowa.
• Uwzględnia się również zalecaną wysokość pola pracy.

3-4. slajd 14

Etap 2: Projektowanie stref funkcjonalnych

• Określa się:
• • Zasięgi: normalne i maksymalne, przednie i boczne.
  • Długość siedzeniową.
• Należy stosować miary ograniczające – minimalne/maksymalne wartości lub zakresy regulacji.
• Widok boczny/przekrój strzałkowy – podstawowy sposób analizy przestrzennej adaptacji.
• Widok z góry – uzupełnia ocenę, pokazując boczne zasięgi.

Testowanie i weryfikacja

• Najlepszym testem dopasowania obiektu do człowieka jest próba prototypu przez osoby z populacji 5. i 95. centyla.
• Właściwe założenia antropometryczne pozwalają ograniczyć ryzyko kosztownych korekt na późniejszych etapach.

Dodatkowe aspekty:

• Dyslokacja punktów kontaktowych powinna być oceniana nie tylko z punktu widzenia wymiarów ciała, ale również procesu:
• • Kolejność, czas i częstotliwość użycia punktów.
  • Pomocne techniki: wykres Gantta, wykres sznurowy, rejestracja pracy.
• Kształtowanie elementów chwytowych i sterowniczych:
• • Muszą być dopasowane do anatomii i funkcji ręki.
  • Powierzchnia styku dłoni z uchwytem wpływa na komfort użytkowania.
  • Norma PN-91/N-08003 definiuje przestrzeń niezbędną dla ręki operującej uchwytem.

Problemy wynikające z błędów projektowych:

• Powielanie schematów bez adaptacji do skali urządzenia skutkuje nieergonomicznym rozmieszczeniem i wymiarami.
• Przykład: Zbyt mały lub zbyt duży uchwyt w zależności od modelu urządzenia.

3-4. slajd 15

Przykłady dobrych praktyk:

• Prasy hydrauliczne PHD – przykład prawidłowego z punktu widzenia ergonomii ujednolicenia układu sterowania.
• Stanowiska komputerowe i wnętrza samochodów osobowych – coraz bardziej wymagają dostosowania przestrzeni do komfortu psychofizycznego użytkownika.

3-4. slajd 16

Zjawisko komfortu:

• Ergonomiczne dopasowanie nie zawsze gwarantuje komfort.
• Potrzebny jest zakres zmienności (możliwość regulacji), który pozwala na adaptację do zmieniających się warunków pracy i indywidualnych potrzeb.